Rus Dili ve Edebiyatı mezunu öğretmenden her seviyeye konuşma odaklı, gramerde boğulmadan keyifli Rusça dersleri

Elshan hakkında daha fazla bilgi edin

• Bu dili doğduğunuz ve yaşadığınız yerden dolayı mı biliyorsunuz yoksa bir öğretmeniniz size öğrenme isteği mi verdi?

  Rusçayı yaşadığım çevre ve aldığım eğitim sayesinde biliyorum. Okul yıllarımı Azerbaycan'da, Rusça eğitim veren bir okulda geçirdim; matematikten tarihe kadar bütün derslerimi Rusça gördüm. Rusça benim için hiçbir zaman sonradan öğrenilmiş bir ders değildi, günlük hayatımın bir parçasıydı. Bu dile asıl bilinçli bakmaya ise üniversitede başladım. Rus Dili ve Edebiyatı okurken bir dili konuşmakla onu öğretmenin çok farklı şeyler olduğunu gördüm. Annem ve babam da öğretmen olduğu için öğretmenlik bana hep yakın bir meslekti; yolum da kendiliğinden bu mesleğe çıktı.

• Sizce bu dilin kültürünü temsil eden yaşayan veya geçmişteki, hayali veya gerçek kişi kim?

  Benim için bu kişi Aleksandr Puşkin. Ruslar onu modern Rus edebi dilinin kurucusu olarak görür; bugün konuştuğumuz Rusçanın şekillenmesinde onun çok büyük payı var. Onun döneminde soylular arasında Fransızca çok yaygındı. Puşkin ise eserleriyle Rusçanın ne kadar zengin, esnek ve güzel bir dil olduğunu gösterdi. Rusya'da neredeyse herkes okulda onun şiirlerinden en az birini ezberler. Kısacası Puşkin'i tanımak, Rusları ve Rusçayı tanımanın en güzel yollarından biri.

• Bu kişinin özellikle sevdiğiniz bir deyişi, sözcüğü, geleneği veya tipik bir davranışı var mı?

  "Yevgeni Onegin" adlı manzum romanında çok sevdiğim iki dize var:
  «Мы все учились понемногу / Чему-нибудь и как-нибудь.»
  Türkçesiyle: "Hepimiz azar azar okuduk; bir şeyler, bir şekilde."
  Puşkin burada kendi döneminin yüzeysel eğitimiyle ince ince dalga geçiyor. Bu dizeler bana öğretmen olarak hep şunu hatırlatıyor: Bir dil "bir şekilde" değil, sağlam temellerle öğrenilmeli. Derslerimde de öğrencilerimin Rusçayı "как-нибудь" değil, gerçekten anlayarak öğrenmesine özen gösteriyorum.

• Akademik, mesleki veya kişisel anlamda bu dili öğrenmek neden önemli?

  Rusça, dünyada en çok konuşulan dillerden biri; aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in altı resmi dili arasında yer alıyor. Sadece Rusya'da değil, Belarus'tan Kazakistan'a, Kafkasya'dan Orta Asya'ya kadar geniş bir coğrafyada ortak iletişim dili olarak kullanılıyor. Türkiye için Rusçanın önemi daha da büyük. Rusya, Türkiye'ye en çok turist gönderen ülkelerden biri ve iki ülke arasında ticaret, enerji ve inşaat gibi alanlarda güçlü bağlar var. Bu nedenle Rusça bilen biri turizmde, ticarette ve uluslararası şirketlerde bir adım öne geçiyor. Akademik ve kişisel açıdan ise Rusça, insana Tolstoy'u, Dostoyevski'yi ve Çehov'u kendi dillerinde okuma zevkini yaşatıyor.

• Bu dilin en belirgin zorluğu ve öğrenilmesini kolaylaştıracak yönü nedir?

  Rusçanın en belirgin zorlukları hâl ekleri (падежи), fiillerdeki görünüş (вид) farkı ve vurgu. Rusçada vurgunun yeri sabit değil ve bazen kelimenin anlamını bile değiştiriyor. Ama Türk öğrencilerin büyük bir avantajı var: Türkçe de ekli bir dil. "Eve", "evde", "evden" derken aslında hâl eklerini kullanıyorsunuz. Bu mantığı Rusçaya aktardığımızda Rusçadaki hâl ekleri çok daha kolay anlaşılıyor. Ayrıca Rusçada artikel yok ve Kiril alfabesi birkaç günde öğrenilebiliyor. İki dilde ortak kökenli kelimeler de var: "карандаш" (kurşun kalem) kelimesi Türkçedeki "kara taş"tan, "утюг" da tıpkı "ütü" gibi Türkçe kökenli bir kelimeden geliyor. Öğrencilerim bunu duyunca Rusçaya çok daha sıcak bakmaya başlıyor.

• Alanınız veya eğitiminizle ilgili bize anlatmak isteyeceğiniz bir anınız?

  Bugüne kadar çok farklı yaşlarda öğrencim oldu: 8-9 yaşındaki çocuklardan 50-55 yaşındaki yetişkinlere kadar. Hem online hem yüz yüze çalıştım ve her yaş grubunun kendine göre avantajları olduğunu gördüm.
  
  Çocuklar bilgiyi çok hızlı alıyor, adeta sünger gibi emiyorlar. Ama çok hareketliler ve dikkatleri çabuk dağılıyor. Onları derse odaklamanın en iyi yolu, kendi anlayacakları dilden konuşmak ve dersi sıkılmayacakları şekilde eğlenceli hale getirmek.
  
  Yetişkinler ise derse çok daha odaklı geliyor. Ama iş ve günlük hayatın yoğunluğu yüzünden bazen dersleri aksatabiliyorlar ya da ders dışında Rusçaya pek zaman ayıramıyorlar. Böyle durumlarda öğrencilerime şunu anlatıyorum: Bu derse hem zaman hem emek veriyorsunuz; karşılığını tam almak için ders dışında da biraz Rusçayla ilgilenmeniz yeterli. Rusça bir şarkı, bir podcast, bir film, kolay bir kitap ya da kısa videolar olabilir. Herkesin hayat şartları farklı, ama günde birkaç dakika bile büyük fark yaratıyor.
  
  Bana gelen yetişkin öğrencilerin çoğu daha önce başka bir öğretmenle çalışmış oluyor ve genellikle aynı şeyi anlatıyor: Derslerde hep gramer anlatılmış, ama kendilerine pek konuşma fırsatı verilmemiş. Bu nedenle bazıları Rusçaya karşı biraz ön yargılı geliyor. Ben ise konuşturmaya odaklanıyorum ve dersin keyifli geçmesine önem veriyorum. Tanışma dersinde öğrencilerime hep şunu söylerim: "Daha ilk dersten tonlama ve kelimelerin söylenişiyle ilgili bir sorununuzu birlikte çözeceğiz."

• Seyahat anılarınızı anlatarak sizi biraz daha tanımamıza yardımcı olun.

  ynı zamanda dış ticarette çalıştığım için birçok eski Sovyet ülkesini ziyaret ettim. Bu seyahatlerde insanlara Azerbaycan'ı ve Türkiye'yi tanıttım; kültürümüzü, yemeklerimizi anlattım. En çok dikkatimi çeken şey, oradaki insanların Türkçe kelimeler öğrenmeye ne kadar hevesli olmasıydı.
  
  O yolculuklarda bir şeyi çok net anladım: Bir dili öğrenmenin en önemli kısmı konuşmak; sadece okumak ya da dinlemek yetmiyor. Öğrendiğiniz dilin konuşulduğu ülkede yaşamıyorsanız, bence en iyi yöntem kitapları sesli okumak ve ana dili o dil olan birini taklit ederek konuşmak. Bu hem akıcılığınızı artırıyor hem de diksiyonunuzu düzeltiyor. Bunu seyahatlerimde kendim de gördüm; derslerimde öğrencilerime de aynı yolu öneriyorum.

• Kendinizi birçok dilde ifade edebilme kapasiteniz yanında sizi Süper Öğretmen yapan şey nedir?

  Beni farklı kılan şey, iki dili de içeriden bilmem ve Türk öğrencilerin Rusçada nerede zorlandığını kendi tecrübemle anlamam. Bir öğrencinin hangi hatayı neden yaptığını hemen görüyorum, çünkü bu hatalar çoğu zaman Türkçe düşünme alışkanlığından geliyor. Bunun yanında bu alanda akademik bir eğitimim var: Rus Dili ve Edebiyatı mezunuyum ve aynı alanda yüksek lisans yapıyorum. Sabırlıyım ve her derse hazırlıklı giriyorum. Öğrencimin sorusunu, konu dışı bile olsa, cevapsız bırakmıyorum. Öğrencilerimin yorumlarında da en çok bu yönlerimin öne çıkması beni çok mutlu ediyor.