"Bilim, kavramların basit açıklamalarını yaptığında veya farklı gözlemler arasındaki bağlantıları kurduğunda çok zevkli hale gelir. Örneğin, biyolojideki çift sarmal ve fiziğin temel denklemleri gibi."   -Stephen Hawking

TYT (Temel Yeterlilik Testi), üniversiteye girmek isteyen öğrencilerin temel yeterliliklerini ölçen birinci oturum sınavıdır. Herkesin girdiği bir sınav olduğu için Türkçe ve Matemetik ağırlıklıdır. TYT'de 40 Türkçe, 40 Matematik, 20 Sosyal Bilimler ve 20 Fen Bilimleri olmak üzere 120 soru vardır. TYT sınavında öğrencilerin temel bilgi birikimlerinin ölçülmesi hedeflenmektedir.

AYT (Alan Yeterlilik Testi) ise öğrencilerin kendi alanlarındaki başarısını ölçen ikinci oturum sınavıdır. AYT'de 40 Türkçe, 40 Matematik, 40 Sosyal Bilimler ve 40 Fen Bilimleri olmak üzere 160 soru vardır. TYT puanının %40'ı AYT puanının ise %60'ı sınav puanına etki eder.

9.sınıfın sonunda sayısal alanı seçtiyseniz muhtemelen üniversitede de sayısal bir bölüm okumayı düşünüyorsunuz. Bunun için TYT 'deki fen bilimleri alanlarına yani fizik, kimya, biyolojiye yoğunlaşmanız toplam sınav puanınızın artmasında büyük rol oynayacaktır.

Sayısal alanda ilerlemek isteyen öğrenciler TYT ve AYT'den yüksek puanlar alarak ilerde doktor, bilim insanı, beslenme uzmanı, Kimya veya Fizik öğretmeni gibi farklı birçok meslek dalına yönelebilir.

Fizik özel ders Ankara ve ötesinde tüm 81 ilde sizlere tüm konularda detaylı bilgi olma şansını verir. Şimdi sizlerle TYT'de çıkan bazı fizik konularını özet şeklinde gözden geçireceğiz. Daha fazlasını öğrenmek isterseniz hemen linklere tıklayın ve konuların detaylarına hakim olun. Haydi başlayalım!

TYT sınav tarihleri ve diğer bilgilerle ilgi ÖSYM'nn sitesine buradan ulaşabilirsiniz.

En iyi Fizik öğretmenleri müsait
Yağmur
5
5 (23 yorum)
Yağmur
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺300
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Dr physicist
5
5 (84 yorum)
Dr physicist
₺450
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺550
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Berk
5
5 (43 yorum)
Berk
₺400
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Cankat
5
5 (14 yorum)
Cankat
₺150
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Ege
5
5 (15 yorum)
Ege
₺480
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Harun
5
5 (24 yorum)
Harun
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Yağmur
5
5 (23 yorum)
Yağmur
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺300
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Dr physicist
5
5 (84 yorum)
Dr physicist
₺450
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺550
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Berk
5
5 (43 yorum)
Berk
₺400
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Cankat
5
5 (14 yorum)
Cankat
₺150
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Ege
5
5 (15 yorum)
Ege
₺480
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Harun
5
5 (24 yorum)
Harun
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Başlayın

Madde ve Özellikleri

Boşlukta yer kaplayan her şey bir maddedir. Maddenin şekil almış haline de cisim denir. Cam bir madde iken camdan yapılmış bir bardak cisimdir. Maddenin katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere 4 hali vardır. Ortaokul  fen bilgisi derslerinden maddenin katı, sıvı ve gaz haline ilişkin bazı temel bilgilere sahipsinizdir muhtemelen. Plazma ise iyonlaşmış yani + ve – yüklere ayrılmış gazlara denir. Evrenin %90'ı plazmalardan oluşur. Güneş, yıldızlar, mum alevi, yıldırımlar, floransan lambalar plazmalara örnektir. Türkiye'nin tüm illerinde ve özellikle İstanbul'da Fizik öğretmeni ek dersleri almak çok daha ayrıntılı ve eksiksiz öğrenmenize yardımcı olur.

Maddenin özelliklerinden bahsedeceksek öncelikle Kütle, Özkütle ve Hacim kavramlarının anlamlarını ve bu kavramların birbirleri ile olan ilişkilerini iyi anlamamız gerekir.

Kütle: Bir maddenin sahip olduğu madde miktarına kütle denir. Aynı zamanda cismin hareket etmeye karşı gösterdiği direnç olarak da adlandırılabilir. Kütle her yerde aynı değere sahiptir. simgesiyle gösterilir.

Özkütle (Yoğunluk): Sabit sıcaklık ve basınç altında olmak şartıyla birim hacimdeki madde miktarı olarak tanımlanır. “d” harfi ile gösterilir. Birimi kg/m3 tür. Maddeler için ayırt edici bir özelliktir.

Hacim: Maddenin veya cismin boşlukta kapladığı yere hacim denir . “V” ile gösterilir. Birimi m3 , cm3veya Litredir.

d=m/v formülü ile özkütle hesaplanabilir.

Bu konu başlığı altında öğrenciler adezyon ve kohezyon, gazların özelliklerini öğrenerek plazmalar hakkında daha fazla bilgi edinir. Kütle, özkütle ve hacim arasındaki ilişkileri incelemek için buradan konu anlatımını okuyabilirsiniz.

Hareket ve Kuvvet

buz kayağı
Hayatın her alanında hareket mevcuttur. | Kaynak:Unsplash

Size çok basit gibi görünebilir, ama bilim insanlarının hareket nedir sorusuna tam bir cevap verebilmeleri 17. yüzyılı bulmuştur. Hareket, fizik biliminin en önemli kavramlarından biridir. Yaşadığımız gezegen dahil evrendeki her şeyin hareket özelliğine sahiptir. Hareket kavramı hız, yer değiştirme, ivme gibi kavramlar çerçevesinde açıklanır.

Hareket aslında üç çeşittir: Öteleme -  Dönme - Titreşim. bunun dışındaki tüm hareketler bu üç hareketin çeşitli birleşimleriyle ortaya çıkar.

Ötelemeye örnek olarak buz pateni pistinde bir doğru boyunca ilerleyen patenci verilebilir. Dönmeye örnek verecek olursak helikopterin pervanesinden veya giden bir otobüsün tekerleğinden bahsedebiliriz. Titreşim hareketini anlamak için ise salıncakta sallanan bir çocuk veya su yüzeyindeki dalgaları düşünebiliriz.

Kuvvet ise iki cisim ya da sistem arasındaki etkileşimdir. En genel anlamda cisimlerin birbirini çekmesi ya da itmesidir. Dinamometre ile ölçülür.

Hareket ve Kuvvetten bahsederken Newton'un Hareket Yasalarını es geçmek olmaz elbette. Isaac Newton 17.yy'da cisimlerin niçin hareket ettiğini ya da etmediğini açıklayan üç yasa ortaya koydu.

1.Eylemsizlik: cisimlerin hareket durumunun değiştirilmesine karşı gösterdiği dirençtir.

2. F=ma: bir cismin üzerine etkiyen dengelenmemiş kuvvetler varsa hareket durumunun değişeceğini söyler.

3.Etki tepki: Eğer birinci cisim ikinci cisme bir kuvvet uygularsa (etki), ikinci cisim de birinci cisme kuvvet uyguladığını (tepki) ifade eder.

Bu konu fiziğin en temel ve en önemli konularındandır. Referans noktası, hız ve sürat, sürtünme kuvveti ve Newton'ın yasalarını daha iyi kavrayabilmek için Hareket ve Kuvvet ders anlatımını okumayı unutmayın.

İş,Güç ve Enerji

Temel fizik bilgisinde önemli bir yer tutan iş, güç ve enerji birbiriyle tamamen bağlantılı kavramlardır. Artık günlük hayatta da sıklıkla duyduğumuz enerjinin; mekanik enerji, elektrik enerjisi, elektromanyetik enerji, nükleer enerji, termal enerji gibi çok değişik türü vardır.

En basit haliyle bir kuvvet cismi hareket ettiriyorsa orada iş yapılıyor demektir. Başka bir deyişle bir kuvvet bir cisme uygulandığında kuvvetin uygulama noktası yer değiştiriyorsa bu kuvvet tarafından cisim üzerinde bir iş yapılmıştır denir ve joule (J) cinsinden ölçülebilir. Aslında tanımı çok basit, kullanılan enerji=yapılan iş.

İşin tanımını kısaca yaptıktan sonra güç kavramından bahsedelim. Güç birim zamanda iletilen enerji anlamına gelmektedir. Bir sistem ne kadar güçlüyse enerji aktarma hızı da o kadar fazla olacaktır. Güç = yapılan iş/zaman şeklinde bir denklemle ifade edilir.

Verim, makinelerin çalışması için sağlanan enerjinin ne kadarını yararlı işe dönüştürdüklerini ifade eden bir fizik kavramıdır. Enerjinin boşa harcanmaması için buzdolabı, televizyon ve bulaşık makinesi gibi makineler olabildiğince verimli olacak şekilde tasarlanmıştır. Öğrencilere enerji verimliliğini anlatmak için denklemlerden bolca yararlanılır.

Her insan günlük hayatında enerjiyi kullanır ve dönüştürür. İhtiyaçlarımızı karşılamak için çeşitli yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynakları kullanırız. Devlet kurumları, özel şirketler, sanayiler ve ulaşım sistemlerinin tamamı da her gün enerjiden yararlanır.

Bu konu başlığı altında öğrenciler bunların yanısıra; fosil yakıtlar, rüzgar enerjisi, nükleer yakıt, hidroelektrik ve jeotermal ve bunların gezegen üzerindeki etkileri gibi en yaygın kullanılan enerji kaynaklarını da öğrenirler.

İş ve enerji arasındaki ilişkiyle ilgili daha fazla bilgi almak için yazımıza göz atın.

En iyi Fizik öğretmenleri müsait
Yağmur
5
5 (23 yorum)
Yağmur
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺300
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Dr physicist
5
5 (84 yorum)
Dr physicist
₺450
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺550
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Berk
5
5 (43 yorum)
Berk
₺400
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Cankat
5
5 (14 yorum)
Cankat
₺150
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Ege
5
5 (15 yorum)
Ege
₺480
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Harun
5
5 (24 yorum)
Harun
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Yağmur
5
5 (23 yorum)
Yağmur
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺300
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Dr physicist
5
5 (84 yorum)
Dr physicist
₺450
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺550
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Berk
5
5 (43 yorum)
Berk
₺400
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Cankat
5
5 (14 yorum)
Cankat
₺150
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Ege
5
5 (15 yorum)
Ege
₺480
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Harun
5
5 (24 yorum)
Harun
₺250
/saat
Gift icon
İlk ders ücretsiz!
Başlayın

Isı, Sıcaklık ve Genleşme

Isı sıcaklık ve genleşme fiziğin en önemli konularından biridir. TYT fizikte çıkmış sorular incelendiğinde her sene mutlaka bu konudan bir veya iki soru çıktığını görebiliriz.

Isı ve sıcaklık günlük yaşantımızda sıkça kullandığımız iki kavramdır. Fakat bu kavramlar çoğu kez birbirine karıştırılır. Öyleyse doğrusu neymiş öğrenelim!

Sıcaklık bir sistemin taneciklerinin (atomlarının ya da moleküllerinin) ortalama kinetik enerjisiyle ilişkilidir. Sıcaklık arttıkça sistemin taneciklerinin ortalama kinetik enerjisi de artar, tanecikler daha hızlı hareket eder. Azaldığında taneciklerin ortalama hızı da azalır, daha yavaş hareket ederler. Isı bir sistemden çevresine ya da başka bir sisteme aktarılan enerjidir, bir süreçtir, sistemin bir özelliği değildir. Isı birimi joule olmasına rağmen enerji de değildir, enerjinin aktarım mekanizmalarından biridir. Isı doğrudan ölçülemez ama kalorimetre kabıyla dolaylı olarak ölçülebilir.

Sıcaklık, bir enerji türü değildir ancak enerji ile ilgili bir büyüklük ölçüsüdür. Bir maddenin sıcaklığını ölçmek için termometre kullanılır. Termometreler katılı termometre, sıvılı termometre ve gazlı termometre olmak üzere üç ana başlıkta toplanabilir.

Hal değişimi, bir saf maddenin bir halden başka bir hale dönüşmesidir. Bir madde ısı aldığında ya da verdiğinde maddenin ya sıcaklığı değişir ya da hal değiştirir. Maddenin hal değişimleri katı, sıvı, gaz halleri arasındaki değişimlere göre adlandırılır. Hal değişimlerinin isimlendirilmelerini aşağıdaki tablodan inceleyebilirsiniz.

HalKatıSıvı Gaz
Katı-ErimeSüblimleşme
SıvıDonma-Buharlaşma
GazKırağılaşmaYoğunlaşma-

(Tablo soldan sağa doğru okunmalı)

Bu ünitede erime, donma, kaynama gibi maddelerin hal değişimlerini detaylarıyla incelenir. Siz de daha fazla bilgi almak isterseniz Isı ve Sıcaklık konusunu ele aldığımız yazıyı inceleyebilirsiniz.

Elektrik Akımı ve Manyetizma

Mıknatıs deneyi
Mıknatıslarda daima kuzey ve güney olmak üzere iki kutup bulunur. Kaynak: Pixabay

Elektrik denince aklımıza ilk önce elektrikle çalışan cihazlar gelir. Elbette bu çok normal çünkü günümüzde hemen her şey elektrikle çalışır oldu. Elektriğin nekadar önemli bir keşif olduğunu elektrikler kesilince veya elektrik olmayan eski bir yeri ziyaret ettiğimizde anlarız. Elektrik akımı keşfedilmemiş olsaydı ne cep telefonunuz, ne bilgisayarınız, ne aydınlatmanız, ne de çamaşır makineniz olurdu. Medeniyetimiz elektrik akımının üstüne kurulu desek abartmış olmayız heralde.

Elektrik akımı, kuvvet gibi, gözle görülemeyen ancak oluşturduğu etkilerle varlığı anlaşılan bir olgudur. Bir ampulün yanması, bir motorunun çalışması gibi durumlarla ancak elektrik akımının varlığını kanıtlayabiliriz. Elektrik akımı I  simgesiyle gösterilir ve birimi Amper‘dir. 1 amper = 1 A = 1 C/s (Coulumb / saniye)dir. Formüle dökecek olursak: I ≡ Δq / Δt

Mıknatıslık özelliği genel olarak manyetizma olarak adlandırılır. Mıknatıslarda iki kutup bulunur: kuzey kutbu (N) ve güney kutbu(S).

Manyetik alan her zaman kutuplara doğru artış gösterir. Aynı kutupların birbirini ittiği, farklı kutupların birbirini çektiği bilgisi de mıknatıslar hakkında temel bilgilerdendir. Ayrıca bir mıknatısta yalnızca kuzey veya yalnızca güney kutbu hiçbir zaman bulunmaz. Mıknatısı ikiye bölerseniz yine iki kutuplu iki mıknatıs oluşur.

Mıknatıslar doğal olarak oluşabildiği gibi bazı maddelere sonradan mıknatıslık özelliği kazandırılarak da oluşturulabilir. Doğal mıknatıslar kendi manyetik alanını oluşturur ve bu özelliğini ortadan kaldırmak veya söndürmek mümkün değildir ancak yapay mıknatıslar yalnızca manyetik alana girdiğinde mıknatıslık özelliği gösterir.

Manyetik alan elbette gözle görülmez fakat pusula gibi gayet basit bir araç kullanarak saptanabilir.

Elektrik Akımı ve Manyetizma hakkında daha fazla şey öğrenmek için buraya tıklayın.

Basınç ve Kaldırma Kuvveti

Basınç bir yüzeye uygulanan dik kuvvetin yüzeyin birim alanına oranıdır. Bu alanda öğrenilen bilgiler yoluyla öğrenciler akışkanlarda yerçekimi, temas ve temassız kuvvetler, esneklik ve basınç gibi en temel kavramlar hakkında önemli bilgiler edinirler. Basınç konusu birçok fizik denkleminde karşımıza çıkar ve bu nedenle TYT sınavına hazırlanan öğrencilerin detaylıca öğrenmesi gereken ve bolca soru çözerek pratik yapması gereken bir konudur.

Basıncın etkisinden günlük hayatta pek çok alanda yararlanırız. Örneğin normal günlerde giyilen ayakkabı ile kar üzerinde batmadan yürümemiz oldukça zordur ancak geniş kar ayakkabıları basıncı azaltır ve böylece batmadan kar üzerinde yürümeyi kolaylaştırır.

Durgun akışkanların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvveti sıvı içine bırakılan cisimlere sıvı tarafından cismin ağırlığına zıt yönde bir kuvvet etki eder. Bu kuvvete kaldırma kuvveti denir.
Akışkanların kaldırma kuvvetini açıklayan ilkeye ise bu olayı keşfeden Arşimed'in adı verilmiş ve Archimedes İlkesi denmiştir.

Detaylı konu anlatımı için hemen tıklayın.

Dalgalar

Dalgalardan bahsedildiğinde aklınızda ilk önce denizdeki dalgalar canlanıyor değil mi? Evet o dalgalar da bu konunun içerisine dahil ama onun yanısıra birçok farklı dalgadan da bahsedilebilir. Örneğin stadyumda taraftarların oluşturduğu Meksika dalgası gibi!

Her dalga hareketi bir titreşimdir. Ancak her titreşim bir dalga hareketi değildir. Örneğin salıncağın sallanması titreşimdir, bir dalga hareketi değildir.

Dalgalar;

  • Yay dalgası
  • Su dalgası
  • Ses dalgası
  • Deprem Dalgası alt başlıklarında incelenir.

Dalgalar oldukça geniş ve detaylı bir konu. Eğer bu konuda eksikleriniz varsa veya bildiklerinizi tekrar etmek isterseniz hemen linke tıklayarak dalgaların detaylıca anlatıldığı konu anlatımını okuyun!

Aydınlanma, Optik ve Aynalar

renkler ve yansıma
Işık kırılması farklı ortamlarda farklı hızlarda hareket ederken gerçekleşir. | Kaynak: Unsplash

Işık ve ışık olaylarını inceleyen fiziğin alt dalına optik denir. Işık ile ilgili ilk çalışmalar, Antik Mısır ve Yunan filozoflarının yaşadığı döneme kadar gitmektedir.

Işık kaynağından çıkan ışın demetinin, bir yüzeye çarparak geldiği ortama dönmesi olayına yansıma denir. Işığın çarptığı yüzey düz ve pürüzsüz bir yüzeyse düzgün yansıma olurken yüzey pürüzlü ise dağınık yansıma gerçekleşir.

10.sınıf fizik dersinde optik konusuyla ilişkili olarak öğrenciler;

  • aydınlanma
  • gölge,
  • yansıma,
  • düzlem ayna,
  • küresel aynalar,
  • kırılma,
  • ercekler,
  • prizmalar ve
  • renklerin oluşumunu öğrenirler.

Bu konuda eksikleriniz varsa optik konusunu detaylarıyla anlattığımız yazımıza göz atın.

Bu makalemizde TYT'nin fizik bölümünde çıkma ihtimali oldukça yüksek olan konu başlıklarına değindik. Eğer fizik TYT Konuları detaylı açıklamaları merak ediyor ve daha fazla desteğe ihtiyaç duyuyorsanız sınavda en çok çıkan üniteleri detaylarıyla açıkladığımız makaleleri mutlaka okumalı gerekiyorsa online veya yüz yüze özel fizik dersi de almalısınız!

>

Özel ders öğretmenleri ve öğrencilerini buluşturan platform

İlk ders ücretsiz

Bu yazıyı beğendiniz mi? Puanlayın!

5,00 (1 puanlama)
Loading...

Şule

Selam ben Şule! Seyahat etmeyi, keşfetmeyi ve yeni insanlar tanımayı seven, dillerin yapı ve kurallarına büyük ilgi duyan biriyim.