Matematikçi Ronald Brown’a göre matematik; tanımlama, gösterme ve hesaplama bilimidir. Uzunlukları, alanları ve açıları tanımlayan geometri, aritmetik veya sayı teorisi gibi birçok dalı içinde barındıran bir bilim.

Bu makalemizde matematik tarihi dönemleri ile matematiğin zaman içindeki evrimine göz atacağız ve büyük gelişmelerden bahsedeceğiz. Siz de matematik tarihi kısaca nedir öğrenmek istiyorsanız okumaya devam edin!

Matematiğin ne zaman ortaya çıktığını biliyor musunuz? Daha fazla bilgi almak için ilgili makalemize göz atabilirsiniz!

En iyi Matematik öğretmenleri müsait
İlk ders ücretsiz!
Mustafa
5
5 (20 yorum)
Mustafa
₺120
/saat
İlk ders ücretsiz!
Yagmur
5
5 (20 yorum)
Yagmur
₺150
/saat
İlk ders ücretsiz!
Zeynep
5
5 (17 yorum)
Zeynep
₺65
/saat
İlk ders ücretsiz!
Eren
5
5 (31 yorum)
Eren
₺150
/saat
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺250
/saat
İlk ders ücretsiz!
Dogan
5
5 (24 yorum)
Dogan
₺115
/saat
İlk ders ücretsiz!
Süleyman
5
5 (13 yorum)
Süleyman
₺40
/saat
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺270
/saat
İlk ders ücretsiz!
Mustafa
5
5 (20 yorum)
Mustafa
₺120
/saat
İlk ders ücretsiz!
Yagmur
5
5 (20 yorum)
Yagmur
₺150
/saat
İlk ders ücretsiz!
Zeynep
5
5 (17 yorum)
Zeynep
₺65
/saat
İlk ders ücretsiz!
Eren
5
5 (31 yorum)
Eren
₺150
/saat
İlk ders ücretsiz!
Hd
5
5 (14 yorum)
Hd
₺250
/saat
İlk ders ücretsiz!
Dogan
5
5 (24 yorum)
Dogan
₺115
/saat
İlk ders ücretsiz!
Süleyman
5
5 (13 yorum)
Süleyman
₺40
/saat
İlk ders ücretsiz!
Can
5
5 (23 yorum)
Can
₺270
/saat
İlk ders ücretsiz>

Matematiğin Doğuşu

Tahmin edebileceğiniz gibi matematik tarihi ve felsefesi ilklerle dolu. Antik Mısırlılar, matematiği ilk kullanan uygarlıklardan biriydi. Yani ilk matematik öğretmenleri de Mısırlıydı diyebiliriz! 19. yüzyılda Mezopotamya’da yapılan kazılarda Babil hanedanından (MÖ 1800-1500) veya antik Yunan döneminden (MÖ 600-300) kalan çivi yazısıyla yazılan tabletler ortaya çıkarıldı.

Gün batımında denizde gemi
Ünlü matematikçilerin buluşlarıyla her alanda büyük gelişmeler kaydedildi. | Kaynak: Unsplash

Bu benzersiz keşifler, onları yazanların ikinci dereceden denklemleri çözme yeteneğini kanıtlar nitelikte. İçeriklerinin ticaretle, özellikle de tahıl çuvalları ve köle alım satımıyla ilgili olduğu biliniyor.

Aralarında Pisagor, Thales ve Platon'un da bulunduğu ünlü Yunan filozofları,  aritmetiği geliştirip uygulayan ilk insanlardı. Şimdi bu alan sayı teorisi olarak da biliniyor.

O zamanlar matematik, İskenderiye'ye ve oranın ünlü okuluna ulaşmak için imparatorluğun her yerinden geçmişti.

MÖ 4. yüzyılda İskenderiyeli Diophantus, cebir disiplinine öncülük etmiştir.

Daha sonra temel matematik Öklid, Arşimet ve Pergeli Apollonius ile ortaya çıkmış oldu. Öklid, İncil'den sonra dünya çapında en çok satan ikinci kitap olan Elements'in ünlü "herhangi bir düz çizgi parçası düz bir çizgide sonsuza kadar uzatılabilir" önermesi de dâhil olmak üzere beş önermesi ile Öklid geometrisini anlatan kalın ciltlerin yazarıdır. Bu disiplin daha sonra yüzyıllar sonra ortaya çıktığında geometride bir referans noktası olarak kabul edilecekti.

Sicilyalı büyük bir bilim adamı olan Arşimet ise pi sayısı, Parabol Dörtgen ve Arşimet spirali de dâhil olmak üzere geometriye büyük katkıda bulundu. Statik konusunda ise en çok kuvvetlerin hareketini incelemek için kurulan kasnak şeklindeki kaldırma ilkesi ve mancınık gibi savaş aletlerinin yapılmasıyla ilgileniyordu.

Kendisi daha çok suyun kaldırma kuvveti konusundaki çalışmaları ile tanınır.

O zamanlar gelmiş geçmiş en büyük gemi olan Syracusia'yı da kendisinin tasarladığını ve "Buldum!" anlamına gelen "Eureka" ifadesinin ondan geldiğini biliyor muydunuz?

Pergalı Apollonius ise konik kesitleri anlamamızı sağlayan çalışmalarıyla tanınır. Elips, parabol ve hiperbol terimlerini onun sayesinde biliyoruz. Çalışmaları eksantrik yörüngelerin hesaplanmasında ve gezegenlerin hareketini anlamada astronomi için çok büyük önem taşır.

Daha sonra da Ptolemy, Pappus ve Hipparchus, trigonometri dediğimiz alanın temellerini attı: Üçgenlerdeki açılar ve uzunluklar arasındaki ilişkileri konu alan matematik dalı.

Sıfır kavramı, Hindistan’dan Batı ve Arap matematiğine kadar bir dizi medeniyet tarafından bağımsız olarak bulunmuştur.

Sanat ve matematik arasındaki yedi şaşırtıcı ilişkiyi keşfedin!

Orta Çağ'dan 1900'e Matematik

9. yüzyılda Al Khwarizmi gibi Arap matematikçiler Yunan ve Hintlilerin matematik bilgilerini derlediler. Arap rakamlarının 11. yüzyılda kullanılmaya başlanması, matematiğin karanlıktan çıkmasını ve büyük düşünürlerin daha fazla tanınmasını sağlamıştır.

Matematik sorusu çözen kot ceketli kadın
Matematik tarihi ve konuları hakkında daha çok yardıma ihtiyacınız varsa bir özel ders öğretmeninden yardım alabilirsiniz. | Kaynak: Unsplash

12. yüzyıldan itibaren matematik bilimleri retorik, dilbilgisi ve mantık alanlarında bile gelişmelere yol açtı. Arap ilimlerinin öğretildiği İspanya'da İbn Rüşd ve Avenzoar gibi büyük alimler ün kazandı.

On beşinci yüzyılda toplama ve çıkarma sistemi ve + ve - sembollerini ilk olarak o zamanlar Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olan Eger'de doğan Johannes Widmann önerdi. Fransız matematikçi François Viète'nin çalışması, bilinen veya bilinmeyen miktarları temsil etmek ve denklemleri basitleştirmek için harflerin kullanılmasını önererek cebiri modernleştirmede büyük bir rol oynadı.

Viète, İspanyolların kullandığı 500 karakterlik bir şifreyi kırmayı başardı. Bu da Fransız Din Savaşları'nın çözümlenmesini sağladı. Ayrıca İspanyol hükûmetinin onu büyülü güçler kullanmakla suçlamasına sebep oldu!

17. yüzyıl matematiğin altın çağıydı. Bu dönemin en bilinen hikâyelerinden biri, yer çekimi teorisini ortaya çıkaran Newton ve elma hikâyesidir. Diğer bazı önemli gelişmeler de şöyle:

  • Neper logaritmaları (1614): İki asimptot arasındaki hiperbol alanını temsil ettikleri için hiperbolik logaritmalar olarak da bilinirler.
  • René Descartes'ın Analitik geometrisi: Geometri adlı çalışmasında Descartes, tıpkı Viète gibi cebir ve geometrinin birliğini savunuyor ve böylece geometri konusunu cebirsel denklemlere çeviriyor. Descartes'ın düşüncesini yönlendiren güçlerden biri, bir konu hakkında net fikirler edinme ihtiyacıydı.
  • Blaise Pascal‘ın olasılıkları hesaplanması. Bu çalışmanın başlangıç ​​noktasının kumar olduğunu biliyor mudunuz?

Kendini fonksiyonlar ve kalkülüs çalışmalarına adamış olan Euler, 18. yüzyıl matematiğinde önemli bir figürdü. Fonksiyonları sınıflandırdı ve Fermat'ın küçük teoremini kanıtladı ("p bir asal sayıysa ve a, p'ye bölünemeyen bir tam sayıysa, p -1 - 1, p'nin katıdır").

Joseph-Louis Lagrange, matematik tarihinde bilmemiz gereken bir başka isimdir. Analiz, sayılar teorisi ve hem klasik hem de gök mekaniği alanlarına önemli katkılarda bulundu.

Son İki Yüzyılda Matematikteki Gelişmeler

Bu yüzyıla 18. yüzyılda başlayan araştırmaların tamamlanması, antik çağda yapılan varsayımların incelenmesi çürütülmesi, birçok yeni keşif ve matematik öğretiminin gelişmesi damgasını vurmuştur.

19. yüzyılda matematikçiler oldukça üretkendi ve sayılar teorisinde birçok ilerleme kaydedilmişti:

  • Asal sayılar arasında bağlantılar kuran ikinci dereceden karşılıklılık yasası (Euler tarafından teorileştirilmiş ve Gauss tarafından ispat edilmiştir)
  • Asal sayı teoremi
  • Fermat'ın Son Teoremi’nin Kanıtı

Gauss ve Legendre’nin en küçük kareler yöntemini bulmasıyla bir olasılık dalı olan istatistikte büyük bir ilerleme kaydedildi. Hermann Grassmann, şimdi doğrusal cebir olarak bilinen terimin ve vektör uzayı kavramının mucididir.

Bir başka matematikçi olan Urbain Le Verrier, güneş sistemimizde Neptün'ün varlığını keşfetmiş ve ağırlığını hesaplamıştır. Hesaplamaları, yeni gezegenlerin keşfedilmesini sağlamıştır.

Bu yüzyılda aynı zamanda Gauss, Ampère ve Maxwell'in keşifleriyle elektrik ve elektromanyetik teorinin temeli atıldı.

Aynı dönemde Albert Einstein, Einstein Tamsayısı olarak bilinen kübik karşılıklılık yasasını tanıttı. Zamanın en önemli metinlerinden biri ise Alman matematikçi Reimann’ın daha sonra Riemann Zeta Fonksiyonu olarak bilinen kavramı, günümüzde hâlâ kuantum mekaniği ve sayı teorisi gibi alanlarla yakından alakalı olan bir hipotezle keşfettiği eseridir.

Beyaz zemin üstünde Rubik küp
Matematikteki ispatların yanı sıra çözülemeyen sorular hâlâ var. | Kaynak: Unsplash

20. yüzyıl, birçok bilim adamı ve matematikçinin zihnini meşgul eden 23 tane çözülmemiş problem listesiyle başladı. Bu yüzyıla üç matematiksel teorem hâkim oldu:

  • Matematikte tutarlılık konusunu ele alan Gödel'in eksiklik teoremleri
  • Fermat'ın son teoreminin nihayet çözülmesini sağlayan, kiplik teorisi olarak da bilinen Taniyama-Shimura Sanısı
  • Weil, fonksiyon üretme üzerine varsayımlar geliştirmişti: Katsayıları sayı dizilerini kodlayan seriler.

20. yüzyıl boyunca matematik ve bilimin sürekli evrimleşmesi; topoloji, diferansiyel geometri ve cebir gibi yeni alanların ortaya çıkmasına neden oldu.

Mekanik ise Einstein ve Pointcarré’nin ünlü genel görelilik teorisi ile kapsamlı bir çalışmanın konusu olmuştur.

Grup Teorisi, yıllar boyunca matematikteki en büyük zihinlerin aklını meşgul etmiş ve 1980'de sonlu basit grupların eksiksiz bir sınıflandırmasıyla sonuca ulaşmıştı. Bilgisayarlarla yapılan otomatik hesaplamalar sayesinde Dört Renk Teoremi de çözülmüştü.

21. yüzyıl, matematik dehası Terence Tao'nun asal sayılar ve diğer alanlardaki büyük ilerlemeleri gibi ilerlemelerle başlamış oldu.

8 Ekim 2013'te Nobel Fizik Ödülü, "atom altı parçacıkların kütlesinin kökünü anlamamızı sağlayan bir mekanizmanın teorik keşfi" ile François Englert ve Peter Higgs'e verildi.

Bu durumda kurgu yine geleceği doğru bir şekilde öngörmüş oldu: İngiliz yazar Dr. Simon Singh, 2013 tarihinde “Simpsonlar ve Matematiksel Sırları” adlı kitabında ünlü çizgi film Simpsonlar’da Homer'ın matematiksel bir denklem üzerinde çalıştığı bir sahneyi yorumlamıştı:

"Bu denklemi çözdüğünüzde Higgs Bozonunun nano kütlesinden sadece biraz daha büyük olan Higgs Bozonunun kütlesini elde edersiniz. Homer'ın bu keşfedilmeden 14 yıl önce böyle bir tahminde bulunması biraz şaşırtıcı."

Son on yılda kaydedilen büyük ilerlemelere rağmen henüz yapılmamış sonsuz sayıda keşif ve aşılamayan önyargılar var! Matematik ve matematiğin kısa tarihi hakkında daha fazla bilgi edinmek için sitemizdeki diğer makalelere de mutlaka göz atın!

Matematik öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5 - 1 puan
Loading...

Seda

Spor yapmayı, film izlemeyi seven; farklı bir kültürü keşfederken ilk yemeklerini deneyen bir çevirmenim. Yeni bir dil öğrenmekse hobilerim arasında.