Kimyayı etrafınızda her yerde bulabilirsiniz. Sadece bir durup düşünün. Doğal veya yapay, aklınıza gelebilecek her şeyin bilimde yapılan keşiflerle var olduğundan emin olabilirsiniz. Ampuller? Kimya. Arabaya yakıt koymak? Kimya. Yumurta kızartma? Kimya. Yemek yaparken kimyasal tepkimeleri kendi gözlerinizle görebilirsiniz.

Gerçekten kimyanın hayatımızda oynadığı rol çok büyüktür. Biz de bu alanda gördüğümüz atom ve moleküllerden oluşuyoruz. Kimya; nefes alma, görme, hareket etme ve yeme şeklimizi inceleyen biyolojiyi de kapsıyor.

Bu nedenle kimya dersinizden ne kadar nefret ettiğinizi, çok sıkıcı veya anlamsız bir ders olduğunu düşünecek olursanız bu gördüğünüz konuların yaşadığımız dünyanın temelini oluşturduğunu hatırlayın. Kimya anlamsız olmaktan çok uzaktır.

Bunu kanıtlamak için ders kitaplarının dışına çıkıp kimya dünyasının o ilginç dünyasına daldık. Sadece fonksiyonel gruplar, atom yapıları, asitler ve bazlardan oluşmayan bir giriş hazırladık. Bu makalede kimya nedir kısaca açıkladık. Görecekleriniz lise kimyası olmasa da kimyanın aslında eğlenceli olduğunu gösterecek nitelikte!

Kimyadaki Temel Kavramlar

Kimyayı genel olarak kavrayabilmeniz için öğrenmeniz gereken bazı konulara geçelim. Yani temel kimya kavramlarına. Tabii ki akla gelen ilk şey elementlerin periyodik tablosu.

Periyodik Tablo

Tabii ki bu tabloyu her kimya sınıfında veya laboratuvarda gördünüz. Bu periyodik tablo olmadan olmaz! Peki neden?

Elementleri duymuştunuz, değil mi? Oksijen, azot, karbon, potasyum gibi isimlerle andığımız saf maddeler. Bunlar farklı bir şeye indirgenemeyen ve periyodik tabloda gösterilen maddelerdir.

Tablo, her bir elementin atom numaralarındaki artışa göre düzenlenir.

Bunu unutmayın çünkü her yerde karşınıza çıkacak. Kimyada elementler tablosu çok önemlidir.

Kimya bilimi periyodik tablo
Mendeleev'in Periyodik Tablosu - kimyadaki tüm elementler burada! | Kaynak: Visualhunt

Kimyasal Tepkimeler

Tostu yaktığınızda, nefes aldığınızda, ateş yaktığınızda; hemen hemen her şeyde kimyasal tepkime gerçekleşir. Bunu zaten kimya dersinde de gördünüz.

Etrafımızdaki her şeyin bir tür molekül veya atom ilişkisinden meydana geldiğini biliyoruz. Ancak bu moleküler ilişkiler hiçbir zaman sabit değildir. Çünkü ortamda ısı veya başka bir madde varsa iş değişiyor.

Bu değişimde molekülleri oluşturan iyonlar veya elektronlar yeniden düzenleniyor. Kimyasal tepkime dediğimiz da tam olarak bu işte.

Asitler ve Bazlar

Hepimiz daha önce asitler ve bazlarla illa ki karşılaşmışızdır. Hatta bazılarımız limon ve sirke tüketerek asidi her gün kullanmış oluyor.

Bazlar ise daha az tanıdık gelebilir. Ancak ellerinizi sabunla yıkadığınızda veya lavaboyu temizlerken çamaşır suyu kullandığınızda bir bazla temas etmiş olursunuz. (Bu bazlar genelde alkali olarak biliniyor.)

Kimyasal tepkimelerde asitler tepkimeye giren maddelere proton verirken bazlar alır. Bu ikisi arasındaki temel fark budur.

Bu konuda daha fazla ayrıntı öğrenmek istiyorsanız kimyadaki en önemli kavramları anlattığımız makalemize de bir göz atın!

Temel kimya biliminde asitler
Sitrik asit, limonlarda bulunan yaygın bir asit türüdür. | Kaynak: Unsplash

Kimyadaki Bazı Anahtar Kelimeler

Bildiğiniz gibi kimya söz konusu olduğunda oturup öğrenmeniz ve ezberlemeniz gereken birçok teori ve analitik terim vardır. Başarılı bir kimyager olmak istiyorsanız bunları öğrenmeniz gerek.

Peki bir polimerin veya hidrokarbonun ne olduğunu biliyor musunuz? Kovalent bağ ile iyonik bağ arasındaki farkı biliyor musunuz? Bir katalizörün veya kimyasal ürünlerin ne olabileceği hakkında bir fikriniz var mı? Peki oksitlenme, damıtma veya eşdeğerleme nedir?

Kimya müfredatındaki önemli terimleri özetlediğimiz bir makalede kimyada kullanılan temel terimleri bir araya getirdik. Kimyasal yapıları, maddenin hâllerini düşünüyorsanız veya ilk kimya deneyinizi yapmak istiyorsanız bu makaleye bir göz atın.

Ya da hemen şimdi Superprof'tan bir kimya özel ders öğretmeni bulun!

Hangi Kimya Malzemelerine İhtiyacınız Olacak?

Bir deney yapmaktan bahsetmişken doğru ekipman olmadan pek başarılı olamayacağınızı söylemeden geçmeyelim.

Fark ettiyseniz kimya laboratuvarlarında dışarıda görmediğiniz birçok şey vardır. Çünkü kimyasal bir deneyi etkili ve en önemlisi güvenli bir şekilde gerçekleştirmek için her türlü ekipmana ihtiyacınız vardır.

Kimyada sık kullanılan araçlardan biri; çok sıcak, temiz ve berrak bir alev çıkaran bir gaz borusu olan Bunsen ocağıdır. Gözlemleyeceğiniz veya analiz edeceğiniz kimyasal değişime neden olan şey genelde ısıdır. Bu nedenle Bunsen ocağı modern kimyanın vazgeçilmezidir.

Ancak herhangi bir kimyasal işlemi incelemek için muhtemelen deney tüplerine, pipetlere ve büretlere ihtiyacınız olacak. Tabii bir de kendinizi korumak için bir çift eldiven ve bir gözlük gerek.

Üzerinde çalıştığınız maddenin bileşimini anlamaya çalışırken bazı araçlar size yardımcı olabilir: Turnusol kâğıdı, termometre ve moleküler model gibi.

Kimya ekipmanlarının tam listesine bir göz atın.

En Önemli Kimyacılar

Lavoisier, Dalton veya Berzelius desek? Peki ya Mendeleev veya Nobel? Linus Pauling'i duydunuz mu?

Bu saydığımız isimler, bu dünyadan geçmiş en önemli kimyacılardan sadece birkaç tanesi.

Hiç kimyasal elementleri kimin bulduğunu düşündünüz mü? Ya da ders kitabınızdaki bu garip kimyasal analizler ve teoriler nereden çıktı? İşte bu noktada yukarıdaki isimlere teşekkür etmeniz gerek. (İsterseniz suçlayabilirsiniz de!)

18. yüzyıldan beri insanlar, gazları ısıtırken ne olduğunu veya bu kimyasal bağların nasıl oluştuğunu anlayabilmek için düşünme, yazma ve deney yapmayla meşgul olmuştur. Kimya ders kitabınızdaki o kadar bilgi havadan gelmedi tabii. İnsanlar bu fikirleri ortaya koymak için çok çalıştı ve böylece bilime inanılmaz katkıları oldu.

Bu çalışkan insanların kim olduğunu öğrenmek ve tüm zamanların en önemli kimyacıları hakkında bilgi edinmek isterseniz ilgili makalemize bir göz atın.

Kimyada Kim Neyi Keşfetti?

Kendi kullandığımız ilaçlardan sebze yetiştirmek için kullandıklarımıza kadar; yukarıda da bahsettiğimiz gibi kimya etrafımızdaki her şeyde mevcut. Tekrar etmeye değer: Dokunduğunuz her şey kimyasal bir işlem sonucu meydana geldi.

Mesela bu makaleyi okuduğunuz ekran. Neyden yapıldı bu ekran? Okuduğunuz bu kelimeleri nasıl gösterebiliyor? Daha on yıl önce evimizdeki kocaman televizyonlar nereye gitti de yerine bu küçük aletler geldi?

Temel kimya ile teknolojideki ilerlemeler
Çoğu kişi fark etmese de cep telefonlarımız eve laptoplarımız aslında kimya sayesinde mümkün olan buluşlardır. | Kaynak: Unsplash

Bu soruların cevabı kimyayla yakından alakalıdır. Baktığınız bu ekran, özel deneylerin sonucunda bulunan kimyasal bileşenlerden yapılmıştır. Bu bahsettiğimiz teknoloji için George Gray adındaki adama teşekkür edebilirsiniz. Yaptığı kimya çalışmaları sadece bu makaleyi okumanızı mümkün kılmakla kalmadı; arkadaşlarımızla ve ailemizle konuşma, eşya satın alma ve çalışma şeklimizi de değiştirdi. Gray'in ekranı olmadan bunların hiçbiri mümkün olamazdı! Yani bilgisayarlarımızı cebimizde taşıyamazdık!

Kanseri tedavi eden radyoaktif elementlerden tabakları sardığımız streç filme kadar her yerde kimyanın parmağı vardır. Hayatımızı değiştiren bilim adamları ve kimyasal buluşları hakkında bilgi almak için ilgili makalemize bir göz atın.

Kimyayla İlgili Şaşırtıcı Bilgiler

Kimyayla ilgili genel bir bilgi edindik. Kimya alanında yapabileceğiniz işleri öğrenmek isterseniz küçük bir liste de hazırladık.

Kimya; öğretmeninizin sınıfta anlattığından, yaptığınız ödevlerden, kullandığınız denklem ve formüllerden çok daha fazlasıdır.

Mesela Coca-Cola ve havai fişekler, kimyasal buluşlar sonucu ortaya çıkmıştır! Hikâyelerini mutlaka internetten araştırın.

Bir de vücut kütlemizin %99′unun sadece 6 elementten meydana geldiğini, vücudumuzdaki karbondan neredeyse on bin kurşun kalem yapılabileceğini de bilmiyor olabilirsiniz!

Arılardan suya, satranca, bardaklara kadar kimya gerçekten ilginç yerlerde karşımıza çıkabiliyor.

Kimya öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5, 1 votes
Loading...

Seda

Spor yapmayı, film izlemeyi seven; farklı bir kültürü keşfederken ilk yemeklerini deneyen bir çevirmenim. Yeni bir dil öğrenmekse hobilerim arasında.