Son iki bin yılda bilimde çok yol kat ettik. Artık her şeyin sadece su veya ateşten oluştuğunu, insan vücudunda dört element bulunduğunu düşünmüyoruz. Bu edindiğimiz yeni bilgiler sayesinde çok önemli gelişmeler kaydettik.

Kimyanın bu gelişmelere katkısı ise çok büyük. Dünyadaki her şeyin küçük parçacıklardan oluştuğu, ateş yapmak için kömür gibi şeyleri yakabileceğimiz gibi çoğu temel bilgiyi kimya sayesinde edindik. Sadece bu da değil. Kimya hayatı yaşama şeklimizde devrim yarattı. Radyasyondan güneş panellerine, giydiğimiz kotlardaki boyaya kadar birçok teknoloji sundu.

Kimyanın sadece öğrenciler, öğretmenler veya laboratuvarın önündeki yuvarlak gözlüklü, beyaz önlüklü tuhaf bilim insanları için gerekli olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Ayrıca bu tuhaf kimyacılar hayatınızı sandığınızdan daha çok değiştirdi.

Bu makalede kimya tarihindeki en önemli on bilim insanından bahsedeceğiz. Keşiflerinin ne kadar önemli olduğuna siz karar verin!

Modern Kimyanın Kurucuları: 18. Yüzyıldan Ünlü Kimyacılar

18. yüzyılda sadece kimyada değil, bilimin her alanında gelişmeler görüldü. Bu yüzyılda birçok deneyler ve keşifler yapıldı. Yeni teoriler bulundu. Bu gelişmeler de birçok kimyagerin yapacağı keşif ve araştırmalara güzel bir temel sağladı.

İşte kimyanın babaları olarak bilinen meşhur dörtlü. Hepsi de bu listede olmayı sonuna kadar hak ediyor!

Antoine Lavoisier

Antoine Lavoisier (1743-1794) kimyager, biyolog ve bir Fransız Devrimi kurbanıydı.

En ünlü keşfi, maddelerin durumlarını veya formlarını değiştirirken aynı kütleyi koruduklarını belirten kütlenin korunumu yasasıydı. Bu çok önemli bir yasadır çünkü diğer bilim insanlarının maddelerin arasındaki nitel özellikler dışındaki farklılıkları da görmelerini sağladı.

Aynı zamanda kendisi oksijen ve hidrojeni tanımlayan ilk kişiydi. Oksijenin yanmadaki rolünü ilk o keşfetti. Bu da şimdi neredeyse tüm kimyasal tepkimeleri anlamamızı sağlıyor.

Bu fantastik öncüler hakkında daha fazla bilgi almak istiyorsanız Superprof'ta bir kimya özel ders öğretmeni bulabilirsiniz!

Ünlü kimyacı Antoine Lavoisier ve keşifleri
Antoine Lavoisier'in oksijenin rolünü keşfetmesi, kimyasal tepkimelerin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. | Kaynak: Unsplash

John Dalton

Lavoisier'in teorileri üzerinde çalışan John Dalton (1766-1844), kimyanın temelini atan atom teorisiyle tanınıyor.

Bu teori, her maddenin atomlardan oluştuğunu ve her elementin atomlarının aynı olduğunu ileri sürüyor. Dalton'un atom teorisi, kimyasal bileşiklerin farklı elementlerin atomlarının birleşimi olduğunu ve kimyasal tepkimelerde bu atomların yeniden düzenlenip birleştiğini savunuyor.

Laboratuvar deneylerinde atom ağırlığı üzerine çalıştı ve bu çalışmalar sonucunda elde ettiği teoriyi formüle etti. Böylece farklı maddelerin farklı moleküler yapıya sahip olduklarını öğrendik.

Kimya laboratuvar malzemelerini anlattığımız makalemizle kimya deneylerinde ihtiyacınız olabilecek şeylerin isimlerini öğrenebilirsiniz!

Amedeo Avogadro

Hayatınızın herhangi bir noktasında kimya gördüyseniz bilimsel bir yasa, kimyasal bir birime, bir minerale hatta bir ay kraterine adını veren Amedeo Avogadro'yu (1776-1856) kesin duymuşsunuzdur. Kendisi hem kimya, hem fizik hem de matematik alanında bir öncüydü.

Avogadro'nun en büyük keşfi, aynı sıcaklık ve basınçta aynı hacme sahip farklı gazların aynı sayıda moleküle sahip olacağını belirten Avogadro Yasası olarak bilinir.

Peki bu neden önemlidir? Bu ünlü kimyacı, molekülü ve "temel molekül" olarak adlandırdığı atomu birbirinden ayırt etmemizi sağladı. Dalton bu farkı hiç düşünmemişti ama Avogadro sayesinde artık daha çok şey biliyoruz!

Jöns Jacob Berzelius

Kimyanın babalarının sonuncusu olan Jöns Jacob Berzelius'un (1779-1848) katkıları da en az diğerlerininki kadar büyük.

Berzelius'un kimya dilini resmileştirdiği biliniyor. Farklı elementleri belirttiğimiz simge sistemini geliştirdi ve fiziksel kimyada katalizör, polimer ve iyonik bağ dediğimiz temel terimleri buldu. Ayrıca seryum, toryum ve selenyum gibi birçok element de keşfetti.

Belki de kendisinin en önemli özelliği, atomların ağırlığını doğru bir şekilde ölçen ilk insan olmasıdır. Dalton'un önceki çalışmalarından yola çıkarak bu başarıyı elde eden Berzelius, birçok kişinin önünü açtı diyebiliriz.

Bu gibi kimyacıların kullandığı terimleri öğrenmek isterseniz ilgili makalemize de bir göz atın!

Belki de Kimyagerlerin En Ünlüsü: Dmitri Mendeleev

Dmitri Mendeleev'in (1834-1907) en bilinen keşfi, hepimizin mutlaka gördüğü ve kimyanın adeta bir sembolü hâline gelen periyodik cetveldir. Kendisi sadece bir kimya dehası değil, anyı zamanda jeoloji, meteoroloji ve diğer disiplinlerle de ilgilendi.

Elementlerin periyodik tablosunu rüyasında gördüğü söyleniyor. Farklı kimyasalların belirli bir düzende sıralandığı desenler görmüş. Şu an var olan tüm elementleri kendisi o sırada bilmese de gelecekte bulunacak elementler için tabloda boşluklar bırakmış. Bu nedenle kendisi kimya alanındaki gelişmeleri ön görüp onlara zemin hazırlamıştır.

Bu gibi inanılmaz kimya gerçeklerini derste sınıf arkadaşlarınızla ve öğretmenlerinizle paylaşabilirsiniz!

Ünlü kimyacı Mendeleev'in periyodik cetveli
Mendeleev gelmiş geçmiş en önemli kimyacılardan biri olarak periyodik cetveli bulup deneylere yön verdi. | Kaynak: Pixabay

Kimya Alanında Tanınmış Kimyacılar: 19. Yüzyıl

Bugün kimya dediğimiz alanda çoğu şeyin öncüsü olan bilim insanları ve mucitler, 19. yüzyılın icatlarına da zemin hazırladılar. Bu dönemdeyse iki isim öne çıkıyor: Robert Bunsen ve Alfred Nobel.

Robert Bunsen

Hiç Bunsen brülörünü duydunuz mu? Peki ya bek alevi desek? Kimya laboratuvarlarında deneylerin vazgeçilmezi olan bu aparatın mucidi Robert Bunsen (1811-1899).

Almanya'da bir üniversite hocası ve görünüşe göre çok hoş olan bir adam, boş zamanlarında ders kitapları yazarken arsenik zehri için bir panzehir geliştirdi ve sezyum elementini keşfetti.

Tahmin edebileceğiniz gibi kendisi bir şeyleri yakmakla ilgileniyordu ve özellikle farklı elementlerin ısındığında ürettikleri farklı renkler (emisyon spektrumu) dikkatini çekti. Bu nedenle ünlü Bunsen ocağını icat etti. Böylece bu farklı renkler alevin renginden etkilenmeyecekti!

Bu gibi terimleri öğrenip arada bağlantı kurmakta zorluk mu çekiyorsunuz? Her şeyi kendi kendinize öğrenmek zorunda değilsiniz. Superprof'ta bulabileceğiniz bir özel ders kimya öğretmeniyle kendinizi geliştirebilirsiniz.

Ünlü Kimyacı Bunsen'in buluşu
Bunsen ocağı her kimya laboratuvarının olmazsa olmazıdır. | Kaynak: Pixabay

Alfred Nobel

Tabii ki bu ismi duydunuz. Ünlü kimyager ve iş adamı Alfred Nobel (1833-1896); edebiyat, bilim ve ekonomide mükemmellik ödülü olarak verilen Nobel Ödülü sayesinde tüm alanlarda tanınmış bir isimdir.

Ancak bu beyefendinin geçmişi umduğunuz kadar parlak değil. İş hayatı silah ve patlayıcı satmakla geçti. Kimyaya sağladığı katkılar genelde sattığı patlayıcıları icat ederken ortaya çıkıyordu.

Nobel'in asıl başarısı ise dinamitin icadıydı. İnşaatta (yollarda, endüstri ve kanallarda) kullanılması amaçlanan bu kimyasal keşfin tarihi bildiğimiz gibi pek iç açıcı değil.

Söylenenlere göre tarihin en yıkıcı kimyasal maddelerinden birini ürettiği için sonradan kendisini suçlu hissetmiş. Büyük servetini kimya, fizik, tıp, barış ve ekonomi dallarında verilen Nobel Ödülleri'ne bağışladı.

Nobel Kimya Ödülleri ise her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta ve İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından veriliyor. Bir nobel ödülü alan kimyacı da ülkemizden Prof. Dr. Aziz Sancar oldu. Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları sayesinde, 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştı.

Bilmeniz Gereken 20. Yüzyıl Kimyacıları

20. yüzyılda kimya alanı daha da gelişerek farklı alt disiplinlere ayrıldı ve bugünkü hâlini aldı.

Linus Pauling

Linus Carl Pauling (1901-1994) gelmiş geçmiş en önemli bilim insanlarından biri olarak bilinir. İsmini daha önce duymadıysanız size kendisiyle ilgili kısa bir bilgi verelim.

Pauling tek başına bugün moleküler biyoloji -vücuttaki protein ve asitlerin incelenmesi- olarak bildiğimiz alanı, kuantum kimyasını yani atomdaki en küçük parçalar arasındaki ilişkileri keşfetti. Okulda gördüğümüz kovalent ve iyonik bağları Pauling'e borçluyuz. Bu kimyasal bağlar hakkında daha çok bilgi edinmek için temel kimya kavramlarını anlattığımız makaleyi okuyun.

Ömrünün sonuna kadar nükleer silah karşıtı olan Pauling, sadece Nobel Kimya Ödülü almakla kalmadı, Nobel Barış Ödülü'ne de layık görüldü. Son olarak Pauling'in proteinler üzerine yaptığı araştırmalar Francis Crick ve James Watson'a da ilham verdi. Böylece onlar da DNA'nın yapısını keşfetti. 

Dorothy Hodgkin

Biraz da ismini daha çok kişinin duyması gereken Dorothy Hodgkin'den (1910-1994) bahsedelim. Kendisi bir bilim dalında Nobel Ödülü kazanan tek İngiliz.

Hodgkin vücuttaki molekül ve proteinlerin yapısını araştırdı ve bu yönde yaptığı çalışmaların biyokimya ve tıp üzerinde büyük bir etkisi oldu. Kendisi ve ekibi penisilin, B12 vitamini ve daha da önemlisi insülinin yapısı üzerinde çalıştı. İnsüline ve diyabetteki rolüne gösterdiği önemle kariyeri dikkat çekti.

Kathleen Lonsdale

Ve daha çok bilinmesi gereken bir ünlü kimyacı daha: Kathleen Lonsdale (1903-1971). Bir bilim insanı olarak "Fellow of the Royal Society" seçilen ilk kadınlardan biriydi. Kristalografi alanındaki ve kristallerdeki atom düzeniyle ilgili çalışmaları ile çeşitli unvanlara layık görüldü.

Elmaslarla ilgili çalışmaları ve benzenin yapısı üzerine yürüttüğü derin ve etkili araştırmaların yanı sıra kendisi pasifizm yanlısı ve dünyadaki kadın bilim insanlarının ilham kaynağı.

Bu isimler kimyaya merakınızı uyandırdıysa kimya hakkında bilmeniz gerekenlere ve bu alanda yapabileceğiniz mesleklere bir göz atın. Kimya açlığınızı doyurun!

 

 

 

Kimya öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5, 1 votes
Loading...

Seda

Spor yapmayı, film izlemeyi seven; farklı bir kültürü keşfederken ilk yemeklerini deneyen bir çevirmenim. Yeni bir dil öğrenmekse hobilerim arasında.