Fransızca öğrenirken anadili Türkçe olanların isimlerin cinsiyeti olmasından sonra en çok şaşırdıkları ve zorlandıkları nokta da fillerin çekimleri. Ne yazık ki Fransızca'da hem kişilere göre çekimler hem de çok fazla zaman çekimi varken bir de aksi gibi pek çok kuralsız ve düzensiz fiil mevcut. Bu; temel şahıs çekimlerini de zaman çekimlerini de öğrensek geriye pek çok kuralsız fiil kalacağı için onları da ayrıca ezberlememiz gerektiği anlamına geliyor. Bu yazımızda özellikle bu kuralsız fiillerden bahsetmeye çalışsak da yazımız ne tüm kuralları ve istisnaları kapsayabilir ne de örneğin Superprof'tan alacağınız bir özel ders yerine geçer. Yine de bu yazıda "être" ve "avoir" yardımcı fiillerinin çekimleri, -er ve -ir ile biten düzenli fiillerin çekimleri ve en çok kullanılan düzensiz fiillerin çekimlerinden bahsedeceğiz. Pasif ve dönüşlü fiiller bu yazıda işlenmemiştir.

Fransızca'da Zamanlar ve Çekimleri

Fiil çekimi, Fransızca ders ayrılmaz bir parçasıdır. Ne yazık ki Türkçe ile en büyük farklarından yalnızca bir tanesidir. Fransızca fiil çekimini en basit haliyle öğrenmek için bu web sitesine bakabilirsiniz. Aşağıda zamanların ardındaki gramer kurallarının açıklamaları bulunmaktadır.

Basit Zamanlar: Basit Geniş Zaman (présent simple), basit geçmiş zaman (passé simple) ve basit gelecek(futur simple)

Basit zamanlar yardımcı fiil olmadan oluşturulur: fiil köküne bir bitiş eklenir.

  • Şimdiki zaman, şu anda gerçekleşmekte olan veya genellikle düzenli aralıklarla veya her zaman gerçekleşen bir eylemi veya genel olarak uygulanabilir atasözlerini açıklar:

Je mange en ce moment. Şu an yiyorum.

Je mange un croissant tous les matins. Her sabah bir kruvasan yerim.

Je bois du café toute la journée. Her gün kahve içerim.

“Les jours se suivent et ne se ressemblent pas” Fransızca bir atasözüdür ve "Her gün birbiri ardına gelir ama hiçbiri benzer değildir." anlamına gelir.

  • Basit geçmiş, geçmişte meydana gelen noktasal bir zamanda olup biten olayı tanımlar:

Je mangeai très bien hier soir. Dün gece çok iyi yedim.

Tu jetas ta pelure de banane sur le sol. Alice glissa dessus. Muzunu yedikten sonra kabuğunu yere fırlattın. Alice üstünde kaydı.

  • "Imparfait", geçmişte devam eden veya tekrarlanan bir eylemi, bir başkasıyla aynı anda gerçekleşen bir eylemi ve varsayımları tanımlayan bitmemiş bir zamandır. Bazı durumlarda, İngilizce'daki past progressive'i andırır:

Au Moyen Âge, on tissait son drap soi-même. Orta Çağda insanlar kıyafetlerini kendileri dokurdu.

L’année dernière, nous mangions au restaurant tous les vendredi. Geçen yıl her cuma bir restoranda yemek yedik.

Jean racontait sa journée alors que Marie faisait la vaiselle. Jean, Marie bulaşıkları yıkarken gününden bahsetti.

Moi, Monsieur, si j’avais un tel nez…  Burnum böyle olsaydı mösyö... (Cyrano de Bergerac-Edmond Rostand)

 

  • Future Simple, ileride olacak veya olması gereken durumları anlatırken kullanılır. Fiile mastar haldeyken ''avoir'' fiilinin şimdiki zaman çekim ekleri ilave edilir. Sonu er, - re ve -ir ile biten fiiller bu kurala uyar, ancak bazı özel fiillerde vardır. Üçüncü grup fiillerin bazıları kökten değişmektedir.

Demain, je mangerais Chinois. Yarın Çin yemeği yiyeceğim.

Dans deux ans, je déménagerais en Angleterre. İki yıl içinde İngiltere'ye taşınacağım.

Fransızca zamanlar
Fransızca melodik bir dil olduğu için ne yazık ki zaman çekimlerinde de oldukça fazla sayıda istisna var. Bunları ezberlemekten başka yapabilecek bir şey yok. | Visual Hunt

Yardımcı zamanlar

Fransızca'da basit geçmiş zaman nadiren kullanılır. Bunun yerine, geçmiş eylem türlerinin çoğunu ifade etmek için “passé composé” u kullanırlar.

Etre veya avoir yardımcı fiillerinden biri ve sonrasında asıl fiilin geçmiş zaman formu yazılır.

J’ai très bien mangé hier soir. Dün gece çok iyi yedim.

Tu as jeté ta pelure de banane sur le sol. Alice a glissé dessus. Muzunu yedikten sonra kabuğunu yere fırlattın. Alice üstünde kaydı.

  • Plus-que-parfait veya pluperfect, ya başka bir geçmiş eylemden hemen önceki bir geçmiş eylemi göstermek için ya da bağımsız bir cümlede basit bir gözlemi göstermek için kullanılır. Bunu, tamamlanmamış geçmiş + geçmiş zaman ortacındaki yardımcı fiil ile birleştirirsiniz:

J’avais mangé avant d’aller au cinéma. Sinemaya gitmeden önce yemiştim.

L’hiver avait été froid. Kış soğuk olmuştu.

  • Fransızca dilbilgisinde, geçmiş bir eylemden önce gerçekleşen diğer geçmiş bir eylemi tanımlamak için Passé anterieur kullanılır. Passé anterieur'daki bir fiil, basit geçmiş zamandaki yardımcı fiil ve arkasına geçmiş zaman ortacı eklenmesiyle oluşturulur.

Quand j’eus appris [passé antérieur] les effets néfastes du café, j’ai commencé [passé composé] à en boire moins. Kahvenin kötü etkilerini öğrendikten sonra daha az içmeye başladım.

Futur anterieur veya anterior future, başka bir gelecekteki eylemden önce gerçekleşen gelecekteki bir eylemi gösteren  bir gelecek zaman kipidir. Basit gelecek + geçmiş zaman ortacındaki yardımcı fiil ile oluşturulur:

Quand j’aurais fini mes études, j’irais en Angleterre. Çalışmalarımı bitirdikten sonra İngiltere'ye gideceğim.

Diğer Kipler ve Zamanlar

Zorunluluk Kipi

Emir kipi, emirler, önemli tavsiyeler veya bir çözüm vermek için kullanılır. Bu fiil formu yalnızca ikinci tekil şahıs, çoğul birinci şahıs ve çoğul ikinci şahıslarda mevcuttur:

Va chercher ta mère! Anneni al!

Ne mangez pas de champignons vénémeux! Zehirli mantarları yeme!

Allons-y! Gidelim!

Dilek Kipi

Dilek kipleri, bir emir, öğüt, beklenti, zorunluluk, korku, acı veya bir dilek ifade eden alt cümlelerde kullanılır. Dilek kipi genellikle yardımcı fiillerle kullanılır.

Şimdiki zaman dilek kipi ve imperfekt dilek kipi, basit zamanlar iken, geçmiş zaman dilek ve pluperfect dilek kipleri yardımcı fiillerle oluşturulmuş bileşik fillerdir.

J’aimerais que nous ne mangions pas trop tard ce soir. Bu gece çok geç yemememizi diliyorum.

Nous attendons impatiemment que les voiture volassent. Uçabilen arabaları sabırsızlıkla bekliyoruz.

Moi, monsieur, si j’avais un tel nez, il faudrait sur-le-champ que je me l’amputasse. Mösyö, burnum böyle olsaydı, mutlaka dibinden kestirirdim. (Edmond Rostand, Cyrano de Bergerac)

Fransızca'da koşul bildiren cümleler
Fransızca'da toplam iki çeşit koşul cümlesi bulunsa da yalnızca bir tanesi aktif olarak kullanılır. | Unsplash

Koşul Cümleleri

Fransızca dilbilgisinde, koşullu zamanlar, bir eylem başka bir eyleme bağlı olduğunda veya teorik olduğunda kullanılır. Şimdiki koşullu zaman, koşul şimdiki zaman veya gelecekte ise kullanılır; geçmişte ise geçmiş koşullu zaman kullanılır. İki geçmiş koşullu zaman vardır, ancak ikincisi çok nadiren kullanılır. Birincisi, koşullu şimdiki zamandaki yardımcı fiil + “être” (été) 'nin geçmiş ortacı + fiilin geçmiş ortacı ile oluşturulur.

J’aimerais aller en Angleterre. İngiltere'ye gitmek istiyorum.

Si je n’avais pas pu devenir instituteur, j’aurais été très triste. Öğretmen olmasaydım, ne yapardım bilmiyorum.

Ortaçlar

Geniş zaman ortacı genellikle fiil köküne -ant eklenerek yapılır. (aime-> aimant; courir-> courant)

Geçmiş zaman ortacı genellikle fiil köküne -é ya da -i eklenerek yapılsa da düzensiz fiiller arasında bazı istisnalar bulunur.

Avoir ve Être Fiileri

être yani olmak fiilinin düzensiz çekime sahip olması pek de nadir bir durum değildir. Bu durum yalnızca Fransızca'ya has değildir. İngilizce ve pek çok Romen dilinde de olmak fiili düzensiz fiiller arasındadır. Olmak aynı zamanda yardımcı fiildir. Bir diğeri sahip olmak yani avoir fiili. Avoir fiili de bir yardımcı fiildir ve düzensizdir.

Aşağıda être ve avoir fiillerinin basit zaman çekimlerini görebileceğiniz iki tablo var:

 

Er İle Biten Düzenli Fiiller

Fransızca'da normal fiillere en yakın olabileceğiniz şey, “-er” ile biten mastarlardır.

İşte "aimer" fiilinin nasıl çekileceğine dair bir tablo. Yine, bileşik fiil zamanları "avoir" (aktif için) veya "être" (pasif için) ve geçmiş katılımcının basit zaman kipi ile oluşturulduğu için sadece basit zamanlar verilir.

 

İr ile Biten Fiillerin Çekimi

Fransızca'daki ikinci büyük düzenli fiil grubu, -ir ile biten mastar fiillerdir. Bunları düzenleyen gramer kurallarını göstermek için, burada "finir" için basit fiil çekimlerini gösteren iki tablo var.

 

Düzensiz fiiller kuralsızdır
Fransızca'da pek çok istisna ve düzensizlikler vardır. Bunun nedeni melodik bir dil olması ve kelimelerinin etimolojik farklılıkları. | Pixabay

Düzensiz Fiillerin Çekimi

Fransızca düzensiz fiilleri öğrenmek çok fazla oldukları için uzun zaman alıyor. Neyse ki, Bescherelle gibi yaygın kitaplar ve çekimleriyle birlikte en çok kullanılan 100 Fransız fiilinin listesi gibi çevrimiçi Fransızca kaynakları var. Veya akıllı telefonunuza indirilen ücretsiz Fransızca uygulamaların yardımıyla, hareket halindeyken Fransızca öğrenebilirsiniz. Bescherelle ayrıca çevrimiçi bir fiil çekim programına sahiptir. Kullanmak için Fransızca konuşmanıza gerek yoktur, sadece fiilin mastar halini arama çubuğuna yazın.

Bazı Düzensiz Fiiller

Başlamanız ve dağarcığınıza eklemeniz için işte bazı düzensiz fiillerin küçük bir listesi. Hepsi olmasa da bazıları ir ile biten fiillerdir:

  • Ouvrir - açmak
  • Mentir - yalan söylemek
  • Bouillir - kaynatmak
  • Vêtir - giydirmek
  • Courir - koşmak
  • Tenir - tutmak
  • Mourir - ölmek
  • Venir - gelmek
  • Fuir - kaçmak
  • pleuvoir, s’asseoir gibi oir ile biten fiiller
  • coudre, tondre, mettre, rompre, suivre, vivre gibi en sondaki re ekinden önce bir sessiz harf içerenler
Fransızca öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5 - 1 vote(s)
Loading...

Beste

.