Flaş kartlardan ve çeşitli uygulamalardan ezberleyebildiğiniz kadar Fransızca kelime ezberlemek tam olarak Fransızca öğrenmek değil ne yazık ki. Bu demek değil ki kelime dağarcığını genişletmeye çalışmak faydasızdır. Ancak kelimeleri dildeki atomlar yani temel yapı parçacıkları olarak düşünmemiz gerekiyor. Tek başlarına çoğu zaman pek anlam ifade etmiyorlar.

Belki gittiğiniz kurslarda özellikle isimlerin cinsiyetleri, fiillerin çekimleri konusuna çok önem verildi. Genel olarak benimsenen yaklaşım yanlış bir şekilde Fransızca gramer kurallarını yalnızca isim cinsiyetleri, sıfat isim uyumları ve fiil çekimlerinden ibaretmiş gibi kabul etmek ve cümle yapılarına çok da önem vermemek.

Fransızca'da datif, nominatif, belirtme ve soru cümleleri dilbilgisel olarak Türkçe'ye hiç benzemekte midir veya en azından İngilizce ile ortak noktaları var mıdır? Cümleler nasıl bir araya gelir ve kurulur? Fransızca cümle kurma kuralları nasıldır?

Bu yazıda isim ve sıfatların cinsiyet uyum kurallarını bir kenara bırakıp aslında bir sıfat tamlamasının tüm bir cümledeki yerinin ne olduğunu anlamaya çalışacağız.

Derslerinizde veya kendi kendinize çalışırken yardımcı olması açısından Superprof size aşağıdaki tabloyu yaptı. Yazdırıcıdan çıkarabilir, kendiniz yazarken öğrenebilirsiniz. Bu Fransızca cümle kalıpları tablosunu derslerinizde yanınızda bulundurarak olayları daha iyi kavrayabilirsiniz.

S: Süje ya da özne V: Verb yani fiil O: Obje ya da nesne anlamına gelir

Edit
Cümle TipiFormÖrnekÇeviri
Simple DeclarativeS+V+OMaitresse aime ses éleves.Öğretmen öğrencilerini seviyor.
NegationS+'ne'+V+'pas'+OJe ne veux pas aller au cinéma.Sinemaya gitmek istemiyorum.
Interrogative sentences1. Preface sentence with 'est-ce-que'
2. Reverse: V+S+O (formal)
Est-ce-que tu as fait tes devoirs?
Pourrez-vous me dire ou est la bibliothèque?
Ödevini bitirdin mi?
Kütüphanenin nerede olduğunu öğrenebilir miyim?
Imperative sentenceV+OOuvre(z) la porte!Kapıyı aç!
Simple declarative with adjectiveS+V+Adj
(adj must 'agree' with subject!)
La fille est belle.
Le chien est beau.
Kız şirin.

Köpek şirin.

Adverbial pronounS+'y'+VOn y va!Gidelim!
Relative clauses'que' for objects
'qui' for people
Le livre que tu m'as donné...
L'homme qui chante...
Bana verdiğin kitap...
Şarkı söyleyen adam...
Fransızca basit yargı cümleleri
Ce chat est rouge. Yani "Bu kedi kırmızıdır." dediğimizde basit bilgi içeren cümle yapmış oluyoruz. | Unsplash

la phrase déclarative

Anadilimizi her zaman için çevremizdekileri dinleyerek ve onları taklit ederek öğreniyoruz. Bu aşamalarda hiçbir zaman dilbilgisi dersleri almıyoruz. Küçük çocuk hatalı bir cümle kurduğunda annesi, babası ya da bakıcısı düzelterek doğru cümleyi tekrar ettirir sadece ama hiçbiri oturup dilbilgisi kurallarını tartışmaz.

Konuşmaya yeni başlayan bir çocuk arkadaşı oyuncağını aldığında "Oyuncak al!" diye bağırıp ağlayabilir. Aslında yaptığı gramer hatasının farkında değildir fakat neyse ki ebeveyni ya da bakıcısı doğrusunu söyleyerek düzeltir: "Oyuncağımı aldı!". Görüldüğü gibi bu noktalarda dahi dilbilgisi kurallarını öğretmek söz konusu değildir. Daha çok cümlelerin doğrusu söylenir.

Öğrenciler anadilini çok iyi konuşacak kadar öğrendiklerinde okullarının belli sınıflarından sonra kendi dillerinin dilbilgisi derslerini almaya başlarlar. Aslında bu çoğu öğrenciye biraz saçma gelir. Dilini doğru konuşuyor ve yazıyorsa neden dilbilgisi dersleri alıyor?

Dilbilgisi dersleri, bir dilin taslağıdır. Rolü ise en çok ikinci dil öğrenirken anlaşılır.

Daha önce bahsettiğimiz gibi kelimeler dilin yapıtaşıysa yani tuğlasıysa grameri ise onu bir arada tutan ve bir şekil oluşturmasını sağlayan harç. Farklı dillerin farklı kelimelere sahip olması gibi tamamen farklı dilbilgisi yapıları da söz konusu olabilmektedir. Bu harcı ise günümüz şartlarında salt dile maruz kalarak tamamen öğrenmemiz mümkün olmaz. Bundan dolayı çeşitli gramer kitapları her zaman elimizin altında bulunmalı.

Fransızca cümle kalıpları içinde en yaygın kullanılanı "déclarative"dir; yani bildirme kipidir. Genel olarak bize bilgi veren, bir kişinin ya da nesnenin durumunu bildiren cümlelerdir.

  • Il fait beau. Hava güzel
  • Catherine est une adolescente. Catherine bir genç.
  • J'ai faim! Açım!
  • Ma mère est danseuse. Annem dansçı.
  • Il écoute la musique. O(erkek), müzik dinliyor.

Tıpkı İngilizce ya da Türkçe'de olduğu gibi Fransızca'da da declarative cümleler çok daha karmaşık ve uzun hale getirilebilen cümle tipleridir.

Nesne içeren basit Fransızca cümleler

Cümle dizilişi; yani cümlenin öğelerinin doğru sıralaması bir dilde ilk başta öğrenilmesi gereken dilbilgisi kurallarındandır.

Fransızca tıpkı İngilizce'de olduğu gibi S+V+O yani özne-fiil-nesne dizilimine sahiptir. Bu dizilim ilginç bir şekilde özelllikle Romen dillerinde gözlenmektedir. Türkçe'de ise tahmin edebileceğiniz gibi S+O+V dizilimi bulunur. Anadili Türkçe olan öğrencilerin batı dillerini öğrenirken çok zorlanıp, Japonca gibi doğu dillerini öğrenirken çok daha rahat konuşmayı öğrenebilmesinin temel sebeplerinden biri olarak gösterilebilir.

Özne + Yüklem+ Belirtili nesne + Belirtisiz nesne

Fransızca ve İngilizce'deki belirtili belirtisiz nesne durumu Türkçe'dekinden biraz daha farklıdır. Aşağıda bu kalıp kullanılarak oluşturulmuş basit Fransızca cümleler verilmiştir:

  • Marie donne le livre à sa maîtresse. Marie, kitabı öğretmenine verir.
  • Jean rend le cartable à son frère. Jean, abisine çantasını geri verir.
  • Suzanne apporte les pommes à la cuisine. Suzanne elmaları mutfağa taşır.

Fransızca'da etre ve avoir yardımcı fiiliyle kurulan cümlelere örnekler:

  • J'ai fini la vaisselle. Bulaşıkları bitirdim.
  • Les parents ont gaté ces enfants! Ebeveynleri bu çocukları şımartmış!
  • Le maitre avait donné des devoirs. Öğretmen ödev vermişti.

Fransızca'da belirtisiz nesnenin ardından belirtisiz nesne gelme durumu yalnızca sıfat tümceciği kurulması durumunda olur. Sıfat tümcecikleri nesne hakkında ek bilgiler içeren bir yan tümcecik durumundadır. Türkçe'de bu durum farklı olarak tümcecik ile değil de tamlama şeklinde yapılır. Buna Türkçe'de isim tamlaması deriz.

  • Jean rend à son frère le cartable qu’il lui avait prêté. Jean, abisinin ona ödünç vermiş olduğu çantayı geri verir.
  • Ma soeur montre à ma mére les dessins que j'avais peint. Ablam, anneme yaptığım resimleri gösterir.
  • Mon collegue dit à nôtre patron que je suis fainéante! İş arkadaşım, patronumuza tembel olduğumu söyler.

Zamirlerle cümle dizilimi

Pek çok dilde olduğu gibi Fransızca'da da cümledeki kelimelerin hepsi ya da bir kısmı zamirse farklı bir dizilime tabi tutulurlar.

Marie montre son dessin à sa maman. Marie, çizimini annesine gösterir.

Elle montre son dessin à sa maman. (O)Çizimini annesine gösterir. (kişi zamiri özne durumunda olduğu için yine en başta kalmıştır.)

Bazen Fransızca'da bir nesneyi bir zamir kullanarak cümle içinde tanımlamak çok daha uygundur.

Elle le lui montre. Üstteki cümle ile aynı anlamı taşımasına rağmen le, dessin kelimesinin yerini almıştır. Lui ise maman için kullanılmıştır.

Nesne zamirleri fiilden ÖNCE ama özneden SONRA gelir. Hangi sırayla geldikleri zamire bağlıdır:

Son dessin? Elle me le montre! Me, le den önce gelmiştir. Bu kurala göre:

Özne + 'me', 'te', 'se', 'nous', 'vous' + 'le', 'la', 'les' + 'lui', 'leur' + (zarf zamiri “y”) + 'en' + Fiil.

Olumsuz Cümleler

Fransızca olumsuz cümle yapısı ne…pas and ne…point (bu kısım yöreye göre kullanılır ya da kullanılmaz) şeklindedir. Dolayısıyla Fransızca'da olumsuz cümle yapma oldukça basit kurala ve şablona dayalıdır.

Öznenin hemen arkasına “Ne” gelir.
"Pas" fiilden hemen sonra gelir.

Marie ne montre pas son dessin à sa maman. Marie, çizimini annesine göstermez.

Marie ne le montre pas à sa maman. Marie, onu annesine göstermez.

Marie ne lui montre pas son dessin. Marie, çizimini ona göstermez.

Marie ne le lui montre pas. Marie, onu ona göstermez.

Marie ne montre aucun dessin à sa mère. Marie, annesine hiçbir çizimi göstermez.

Sıfatlar, Zarf İfadeleri Ekleme

Zarflar ve Zarf Grupları

Zarf grupları ya da complément circonstanciel, cümlenin başında, ortasında ya da sonunda bulunabilir. Başta veya sonda olduklarında vurgulanırlar. Tek kelimelik zarfları cümle ortasında kullanmak daha günlük konuşmalara uygundur.

Bu tür ifadeler bir zamanı ifade edebilir:

Marie lui montrera son dessin demain. Marie ona çizimini yarın gösterecek.

Demain, Marie lui montrera son dessin. Yarın Marie ona çizimini gösterecek.

Marie lui montrera demain son dessin. Marie yarın ona çizimini gösterecek.

Ancak, bir faaliyetin gerçekleştiği bir yeri belirtmek için complément circonstanciel construction kullanıyorsanız, o yeri cümlenin ortasına koyamazsınız:

Marie lui montrera à l’école son dessin. Marie, ona çizimini okulda gösterecek.

Not: Cümlelerde geçen lui zamirinin kimi ifade ettiğini bilmemekteyiz. Her cinsiyet için kullanıldığı için he veya she olabilir.

Zarf Zamiri

Zarf zamiri "y" (yön) diğer zamirlerin çoğundan sonra, ancak çoğul zamir "en" den önce gelir. Genellikle ilerici bir eylemi veya gerçekleşmek üzere olanı belirtmek için kullanılır. Ancak, 'y' yalnızca dinleyici konuşmacının ne hakkında konuştuğunu biliyorsa kullanılabilir:

Marie va à l’école. Marie okula gider. Eğer dinleyici Marie'nin nereye gittiğini biliyorsa konuşmacı şunu söyleyebilir: Marie y va. Marie gidecek.

Nous irons au bois. Ormana gideriz.

Nous y allons. Gidiyoruz.

Sıfatlar ve cümle içindeki yerleşimleri

Türkçenin aksine, Sıfatlar genellikle ismin hemen sonrasına yerleştirilir:

Türkçe konuşan biri "kırmızı balon" derken Fransızca konuşan biri "le ballon rouge" demektedir. İşte birkaç örnek daha:

  • le lion affamé. = aç aslan
  • l'enfant somnolent(e) = uykusuz çocuk
  • le chat (la chatte) ludique = oyuncu kedi

BAGS grubunu biliyor musunuz? Sıfatın isimden önce geldiği yapıları belirtir:

  • Beauty (Güzellik): Un joli ballon. Güzel bir balon. Daha fazla: Une jolie femme (güzel bir kadın), une belle chanson (güzel bir şarkı)
  • Age (Yaş): Un vieux ballon. Eski bir balon. Daha fazla: Un viel homme (yaşlı bir adam), une vieille bicyclette (eski bir bisiklet)
  • Goodness (İyilik): Un méchant ballon. Kötü bir balon. Daha fazla: un bon vin (iyi bir şarap), une bonne amie (iyi bir arkadaş).
  • Size (Ebat): Un grand ballon. Büyük bir balon. Daha fazla: Un petit ballon (küçük bir balon), une petite fille (küçük bir kız).

Bir durumu ifade eden fiillerle kullanılan sıfatlar fiilden sonra gelir:

Le ballon est vert. Balon yeşildir.

Le ballon semble petit. Balon küçük görünüyor.

Le ballon deviendra grand. Balon büyük olacak.

Sıfatların her zaman cinsiyet ve sayı bakımından nitelendirdikleri isme uyması gerektiğini unutmayın.

BAGS kuralı dahilinde bir balon.
BAGS kuralında olduğu gibi büyüklük söz konusu olduğunda tıpkı Türkçe'deki sıfat tamlamalarının sırasını izliyoruz. un gros ballon | Unsplash

Bağlı Tümcecikler ve Sıfat Tümcecikleri

Bu tümceciklerin çoğu cümlenin sonunda ana cümlenin hemen ardından gelir.

Sıfat Tümcecikleri

Sıfat tümcecikleri, isim bir nesne ise "que", isim insan ise "qui" zamiri ile tanımlanır.

Bu yan cümleler genellikle cümlenin sonuna yerleştirilir ve nitelendirdikleri ismin hemen ardından gelir; yani bu isimler bazen cümledeki normal yerlerinden taşınırlar.

Bir istisna, niteleyici ismin özne olması durumunda, ilgili cümlenin ileri taşınmasıdır. Çok uzunsa virgül arasına konulabilir.

  • J’aime la chanson que tu chantes. Dinlediğin şarkıyı seviyorum.
  • La chanson que tu chantes est belle. Dinlediğin şarkı güzel.
  • Marie donne à Daniel le livre qu’elle a acheté. Marie, Daniel'e satın aldığı kitabı verir.

Bağlı Cümleler

Birbiriyle bağlantılı ifadeler, bir fiilin nesnesi olan tümceciklerdir. Söz konusu fiil, genellikle düşünce ve duygular ve bunların ifade edilmesiyle ilgilenir. Ya mastar cümleleri ya da "que" bağlacı ile biçimlendirilmişlerdir.

  • J’ai décidé de prendre le train.  Trene binmeye karar verdim.
  • Elle aide William à apprendre le français. William'ın Fransızca öğrenmesine yardım ediyor.

Fransızca Soru Cümleleri

Fransızca'da soru cümlesi oluşturmanın birden fazla yolu var. Diyaloğunuzu geliştirebilecek bazı ipuçları:

Est-ce-que

Fransızca'da bir soruyu formüle etmenin en kolay yolu, cümlenin başına "est-ce-que" koymaktır. Bunun devamında normal kelime sırasını kullanabilirsiniz.

Est-ce-que vous pouvez m’aider? Bana yardım edebilir misiniz?

Ancak bu tip soru cümlesi çok şık kabul edilmez. Bundan dolayı Fransizca dersleri öğretmeniniz diğer soru formunu kullanmanızı isteyebilir.

Terse Çevirme

Daha zarif ifade şekli, özne ve yüklemi tersine çevirmek, fiili cümlenin başına koymak ve özne-fiil grubunu tirelemektir:

Pouvez-vous m’aider?  Bana yardım edebilir misiniz?

Cümlenin konusu hitap ettiğiniz kişi değilse, cümlenin başında kalır ve ek bir özne olan "il" eklenir.

Soru kelimeleri

Evet veya hayır ile cevaplanamayan sorular için soru kelimeleri kullanılır. Cümlenin başında gelirler ve ardından tersine çevrilmiş özne-fiil grubu gelir.

Fransızca'daki soru kelimelerinin bir listesi:

  • Qui: kim
  • Que: ne
  • Quoi: bazen kim yerine kullanılır
  • Où: neresi
  • Comment: nasıl
  • Pourquoi: neden
  • Combien: ne kadar
  • Quel/quelle/quels/quelles: hangisi
Fransızca'da soru cümleleri
Est-ce que Fransızca'da oldukça kolay bir soru formu olarak görünse de ne yazık ki özellikle resmi alanlarda pek kabul görmez. | Unsplash

Koşul Cümlesi

Fransızca, iki cümle üzerindeki bir koşulu ifade etmek için Fransızca "si ... alors" çiftini kullanır, ancak bazı Fransızca ifadelerde "alors" kullanılmaz. Daha çok konuşma dili olarak kabul edilir.

Si tu veux apprendre la langue, alors il faut bien apprendre ton vocabulaire français. Dili öğrenmek istiyorsan Fransızca kelimelerini öğrenmen gerekecek.

Fransızca öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5 - 1 vote(s)
Loading...

Beste

.