Bugün internetin her köşesinde karşımıza çıkan yanlış bilgi ve dezenformasyonun büyük bir sorun olduğunu düşünüyoruz. Ancak asılsız iddialar, iftiralar ve karalama kampanyaları aslında insanlık tarihi kadar eski. Fransa’nın son kraliçesini hedef alan bu söylentiler de sonunda Marie Antoinette idamı ile sonuçlanan sürecin önemli parçalarından biri oldu.
Marie Antoinette, Fransa Kraliçesi olarak 16 Ekim 1793'te giyotinle idam edilmiştir. Bu olay, Fransız Devrimi'nin en çarpıcı anlarından biri olarak tarihe geçmiştir.
Peki Marie Antoinette, tüm bu suçlamalara maruz kalacak ne yapmıştı?
Marie Antoinette Hakkında: Kısa Bir Biyografi
Habsburglu hükümdarların 15. çocuğu olan genç Maria, 14 yaşında evini ve ailesini geride bıraktı. O bir barış teminatı, bir ittifak vaadiydi. Annesi, Prusya ve İngiliz emperyalist emellerine karşı krallığının Fransa ile bağını güçlendirmek istiyordu.
On beş yaşındaki Marie Antoinette, Nisan 1770'te vekâleten evlendi. Bir ay sonra kocasıyla ilk kez tanıştı; ardından çift, düğünü resmi bir törenle tescil ettirdi.
Başından itibaren halkın Marie Antoinette'e tepkisi ikiye bölündü. Onu ve gelecekteki kralı yakışıklı bir çift olarak görenler ona sempatiyle yaklaştı. Yeni kurulan ittifaka güvenmeyenler ise onu görür görmez nefret etti. Saray kadınları da bu cepheye dahildi; özellikle kayınpederinin metresinin düşmanlığı dikkat çekiciydi.
Zamanla biriken ufak suçlamalar, yüksek rütbeli saray üyelerine saygısızlık, aşırı israf ve ahlaksızlık iddiaları giderek büyüdü. Evliliğinin beşinci yılına gelindiğinde halk, ekonomik sıkıntılarının sorumluluğunu da ona yüklüyordu. Bu eleştirilerin bir kısmı hak edilmişti, ancak tamamı değil.
Marie Antoinette: Kronoloji
1770
Marie Antoinette evleniyor
Kocasının lakabı Le Dauphin'in dişil formunu benimsiyor
1772
Marie Antoinette, kayınpederinin metresiyle barışıyor
Madame du Barry, Marie Antoinette hakkında pek çok dedikodu yaymıştı
1773
Dauphine'in ilk resmi görevi
Büyük bir coşkuyla karşılanıyor
1774
XVI. Louis tahta çıkıyor
Marie Antoinette, kraliçe consort oluyor
1774
Marie Antoinette, dairelerini dekore etmek için büyük harcamalar yapıyor
Aynı zamanda gardırobunu da yeniliyor
1775
Un Savaşı
Ekmek ve un fiyatları yüzünden halk ayaklanıyor
1778
Marie Antoinette ilk çocuğunu doğuruyor
Halk, bebeğin kral tarafından olmadığından şüpheleniyor
1779
Marie Antoinette siyasete karışıyor
Annesinin baskısıyla harekete geçmesi şüpheleri derinleştiriyor
1782
Vatandaşlar onu alenen vatana ihanetten şüphelenmeye başlıyor
1780'ler
Vatandaşlar kraliçelerinin ahlaksız olduğunu açıkça dile getirmeye başlıyor
1789
Fransız Devrimi başlıyor
1793
Marie Antoinette idam ediliyor
İdam, kocasının idamından 10 ay sonra gerçekleşiyor
Tüm bunların, henüz ergenlik çağındaki bir kız çocuğunun başına geldiğini hatırlatmak gerekir. Fransız Devrimi'ni anlatmak, Marie Antoinette'in etkisini göz ardı ederek mümkün değildir. Peki ona yöneltilen tüm suçlamalarda gerçekten haklı bir payı var mıydı? Bunu anlamak için iddiaları tek tek ele almak gerekiyor.
Marie Antoinette Neden Öldürüldü?
Geriye dönüp bakıldığında, Marie Antoinette'i mahveden şeyin büyük ölçüde gerçek suçlardan değil, algıdan ibaret olduğu görülür. Bunun yanında dedikodu ve söylenti de büyük rol oynadı. Hatta bu portresi bile skandal sayıldı; zira onu bir kraliçeye yakışmayan sıradan giysiler içinde gösteriyordu.
Dış etkenler de son derece belirleyiciydi. Avrupa, o dönemde çalkantılı bir coğrafyaydı. Savaşlar, değişen ittifaklar, kötüleşen ekonomik koşullar ve halk huzursuzluğu, dönemin kaosunu besleyen unsurlardı.
Monarşinin ayrıcalıkları özellikle de servet ve güvenlik halkı derin bir öfkeyle sardı.
Bugün sosyal medya da varlıklılara duyulan öfkeyle dolup taşıyor.
1792'de kraliyet ailesi hapsedildi. Devrimciler ilk hedeflerini, Kral XVI. Louis'yi, Ocak 1793'te giyotine yolladı. Bir süre bu adımın öfkeyi yatıştırmaya yeteceği umut edildi. Marie Antoinette çocuklarıyla birlikte tutuklu kalmaya devam ederken kendisine yönelik henüz hiçbir resmi suçlama yapılmamıştı.
Kralın idamının ardından Temple Hapishanesi'ndeki gardiyanlar gözetimlerini gevşettiler. Avukatlar ve nüfuzlu kişiler, görüşme talep edecekleri bir kral kalmadığı için koridorları terk ettiler. Marie Antoinette nihayet kayıplarını sessizce yaslamaya vakit buldu.
Marie Antoinette'in kocası giyotine boynunu uzatmadan önce, ailesine hiçbir zarar verilmeyeceğine dair söz aldı.
Devrimciler, Avrupa siyasetindeki konumlarının güçlendiğinden emin olarak bu talebi kabul etti.
Dengelerin Değişmesi
Ne var ki Mart 1793'te rüzgâr tersine döndü. Avusturya kuvvetleri Neerwinden Muharebesi'nde zafer kazanarak Belçika'yı geri aldı. Üstelik bir de beklenmedik darbe: Fransa'nın Loire bölgesindeki Vendée Savaşı'nda galip gelenler, Marie Antoinette'in oğlu XVII. Louis'yi Fransa'nın meşru kralı olarak tanıdı.
Birbirini izleyen bu iki gelişme, tahttan indirilmiş kraliçeyi mahkûm etmeye yetti. Fransız devlet adamı Maximilien Robespierre de devrimcilere, onu daha önce devlet sırlarını düşmana iletmekle suçladığını hatırlattı.
Fransa'nın son kraliçesi, ona biçilen tüm kusurlarıyla birlikte Fransız Devrimi'ni körükleyen bir yakıta dönüştü. Elbette halkın ayaklanmak için pek çok gerçek nedeni vardı. Yine de Marie Antoinette'in, öfke için elverişli bir hedef olduğu söylenebilir.
Marie Antoinette İdamı
Kaynayan öfkeye karşın Kamu Güvenliği Komitesi, eski kraliçeyi yargılamanın hiç olmazsa görünüşte adil bir süreç gerektirdiğini biliyordu. Bu nedenle ona avukat sağlandı ve savunmasını hazırlaması için birkaç saat tanındı.
Yargılama sonucu, daha sanık kürsüsüne çıkmadan önce belirlenmişti. Komitenin halkı, onu "Avusturyalı dişi kurt" olarak belleklerine kazımak için ne denli çaba harcadığı bu çizimden de anlaşılıyor.
Oysa mahkeme salonundaki izleyiciler, öfkeli bir canavar yerine kocasını yitirmiş, halsiz düşmüş, kırılgan bir eski kraliçeyle yüz yüze gelince şaşkınlıklarını gizleyemediler. Kırk'ı aşkın tanığın ifadeleri şu iddiaları kapsıyordu:
- sarhoşluk içinde yapılan ahlaksız âlemler
- hazineyi soyup parayı Avusturya'ya göndermek
- katliam planları yapmak
- Fransız halka, muhafızlara ve askerlere saldırmak
- ensest ilişki
- oğlunu kral ilan ederek monarşiyi sürdürmeye çalışmak
Bunların büyük çoğunluğu asılsız ya da kulaktan dolma ifadelerdi. Ahlaksız âlemleri anlatan bir tanık, bunları bizzat görmediğini, yalnızca söylentisini duyduğunu itiraf etti. Galeri sıralarındaki anneler ise oğlunun baskı altında dile getirdiği ensest iddiasına inanmayı reddetti.
Çapraz sorgu sırasında Marie Antoinette büyük ölçüde ilgisiz bir tavır sergiledi. Yanıtları çoğunlukla "Hatırlamıyorum" ve benzeri zayıf inkârlardan ibaretti. Yalnızca ensest suçlaması onu ateşli bir tepkiye sevk etti.
Sonunda mahkeme üç suçlamayı tuttu:
Hazineyi tüketmek
Devlet güvenliğini sabote etmek
Vatana ihanet
Marie Antoinette en kötü ihtimalle ömür boyu hapis cezasını bekliyordu. Oysa mahkeme idam kararı verdi. Bu karar, Fransız Devrimi'nin diğer kırılma noktalarıyla birlikte Fransa'nın monarşiyle bağını kalıcı olarak kopardı.
Marie Antoinette Nerede İdam Edildi?
Bir arabanın açık kasasına bindirilen Marie Antoinette, beyaz bir entari içinde, saçları kazınmış ve boynuna ip bağlanmış hâlde sokaklardan geçirildi. Arabanın yukarıda görülen Place de la Révolution'a (bugünkü Place de la Concorde) ulaşması yaklaşık bir saat sürdü.
Giyotin platformuna adım atarken yanlışlıkla celladının ayağına basarak özür diledi. Kalabalık bunu duymadı; öfkeden kudurmuş bir hâlde kan isteyerek bağırıp çağırıyorlardı.
16 Ekim 1793'te saat 12:15'te giyotinin bıçağı düştü. Cesedi, başsız diğer cesetlerin arasında, sıradan bir mezarlıktaki toplu bir çukura gömüldü.
Marie Antoinette'in Çocuklarına Ne Oldu?
İdamından önceki saatlerde kız kardeşine yazdığı mektupta Marie Antoinette, çocuklarını geride bırakmak zorunda kalmanın derin üzüntüsünü dile getirdi.
Kendisine yöneltilen tüm iddialara karşın belgeler, onun hem öz çocuklarına hem de himayesine aldığı çocuklara şefkatli ve özveriyle bakan bir anne olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Aşağıdaki tablo hepsinin akıbetini göstermektedir:
| İsim | Biyolojik / Evlat Edinilmiş | Akıbeti |
|---|---|---|
| Marie-Thérèse Charlotte | Biyolojik | Hayatta kaldı; kuzeniyle evlendi; Ekim 1851'de öldü |
| Louis Joseph Xavier François | Biyolojik | Çocukluk döneminde öldü, Haziran 1789 |
| Louis Charles, Normandiya Dükü | Biyolojik | Çocukluk döneminde öldü, Haziran 1795 |
| Marie Sophie Hélène Béatrix | Biyolojik | Bebeklik döneminde öldü, Haziran 1787 |
| François-Michel Gagné (Armand) | Evlat edinilmiş | Devrim ordusuna katıldı; 1792'de savaşta öldürüldü |
| Jean Amilcar | Evlat edinilmiş | Öğretmeni onu yanına aldı |
| Ernestine Lambriquet | Evlat edinilmiş | Kraliyet mürebbiyesi tarafından güvenli bir yere götürüldü |
| Jeanne Louise Victoire (Zoe) | Evlat edinilmiş | Bir manastır yatılı okuluna gönderildi |
Devrimin bir sonucu olarak Marie Antoinette'in evlat edindiği ve himaye ettiği çocuklar, onu tanımadan önceki belirsiz hayatlarına geri döndüler.
Marie Antoinette Ölümü ve Mirası
Marie Antoinette'in kellesi, Fransa'yı kasıp kavuran kan susuzluğunu dindirmeye yetmedi. Terör Dönemi on ay daha sürdü. Fransa'da ve yurt dışında Marie Antoinette ölümüne verilen tepkiler iki kampa ayrıldı.
Hak etti
- "Devrim onun yüzünden çıktı!"
- "Aşırı kumarbazlığı!"
- "Yaptığı rezaletler!"
Kurban oldu
- "Şövalyelik çağı sona erdi!"
- "Hesap makineciler kazandı"
- "Artık bir daha göremeyeceğiz..."
Pasta Sözü Üzerine
Genç kraliçenin, tebaası açlıkla boğuşurken "Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler!" dediği sık sık tekrarlanır. Oysa bunu söylediğine dair tek bir kanıt yoktur.
Söz konusu ifade, Robespierre'in kaleme aldığı Les Confessions adlı esere dayanır. Robespierre burada bir "grande Princesse"i tasvir eder; halk için ekmek kalmadığını duyan bu prenses, umursamazca "Brioche yesinler!" diyerek yanıt verir.
Robespierre bu eseri 1767'de yazmıştır; Marie Antoinette henüz Fransa'ya gelmemişti bile. Kitap 1782'de yayımlandı; tam da ona yönelik kampanyanın hız kazandığı dönemde.
Tarihçiler, onun mirasına verilen zararı onarma çabasını sürdürmektedir. Günümüzde pek çok kişi onu trajik bir figür olarak görüyor: derinliğini aşan bir konuma sürülmüş, ancak elinden geleni yapmaya çalışmış, acı veren biçimde genç bir kadın.
Film arşivleri, Fransız Devrimi'ni konu alan pek çok yapıma ev sahipliği yapar. Bunların arasında Kirsten Dunst'ın başrolü üstlendiği 2006 yapımı biyografik film de yer alır. Fransa'nın son kraliçesinin büyüsü, bu ve benzeri yapımlarda yaşamaya devam etmektedir.
Marie Antoinette size göre:
Yapay zekâ ile özetle
Makaleyi beğendiniz mi? Puanlayın!
Loading...
