Filmleri farklı nedenlerle izleriz: sevdiğimiz oyuncuları görmek, eğlenmek, farklı dönemlere yolculuk etmek ya da yeni şeyler öğrenmek için. Tarihî filmler ise bizi yalnızca geçmişe götürmekle kalmaz; Fransız İhtilali'nin insanlarını, fikirlerini, korkularını ve çatışmalarını daha yakından anlamamıza yardımcı olur. Ancak Versailles hakkında filmler veya Fransız İhtilali ile ilgili yapımlar söz konusu olduğunda, filmlerden tarih öğrenmek her zaman kolay değildir. Çünkü sinema çoğu zaman tarihî gerçekleri dramatik anlatım, karakter gelişimi ve görsel etki uğruna yeniden yorumlar.
Bu yüzden Fransız İhtilali filmlerini izlerken hem keyif almak hem de eleştirel düşünmek gerekir. Bir film bize dönemin atmosferini, saray yaşamını ya da devrimci ruhu güçlü biçimde hissettirebilir; fakat olayların tamamını birebir doğru aktarmayabilir. Neyse ki aşağıdaki filmler, bu devrimci döneme farklı açılardan bakmamızı sağlar.
Marie Antoinette - 1938
Film Özeti
Genç Maria'nın annesi, onun geleceğin Fransa Kralı ile evleneceğini açıklar. Maria yeni rolü için heyecanlıdır; ancak kısa süre içinde Fransız sarayındaki entrikaları ve ihanetleri keşfeder. Üstelik zamanla kendisi de bu aldatmaca düzeninin bir parçası hâline gelir.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Filmin kostüm tasarımcısı, kostümler, dekorlar ve aksesuarlar üzerine araştırma yapmak için Fransa'ya gitti. Orada, dönemin gösterişli elbiselerini ve saray odalarını yeniden yaratmak için malzemelere büyük bir servet harcadı. Bu nedenle filmin kostümleri, sinema tarihinin en pahalı kostümleri arasında anılmaya devam ediyor.
Bu film, Marie Antoinette'in trajik sonuna zemin hazırlayan gerçek karalama kampanyalarına büyük ölçüde dayanır. Tarihî olayları genel hatlarıyla yansıtsa da kraliçeyi oldukça yanlış temsil eder. Bu filmi izlemeden önce Marie Antoinette'in yargılanması ve idamı hakkındaki gerçeklere göz atmanız faydalı olabilir.
Bu Film Neden Önemli?
Bu film, Avusturyalı yazar Stefan Zweig'ın 1932 tarihli kitabına dayanır. Zweig'ın eserinde ne kadar edebî özgürlük kullandığı tam olarak net değildir; filmin kitaptan ne ölçüde ayrıldığı da aynı şekilde tartışmalıdır.
Daha önemlisi, günümüz tarihçileri Marie Antoinette'in mirasını yeniden değerlendirmek için çalışıyor. Bu da onun ve kraliçelik döneminin hakkında söylenen birçok iddiayı sorgulamayı gerektiriyor. Buna, ona atfedilen meşhur “Ekmek bulamıyorlarsa pasta yesinler!” sözü de dâhil.
Danton - 1983
Film Özeti
Terör Dönemi sırasında hukukçu Georges Danton Paris'e döner. Bir zamanlar Maximilien Robespierre'in yakınındaki isimlerden biri olan Danton, artık onunla siyasi yelpazenin karşı uçlarındadır. Robespierre önce eski dostunu ikna etmeye çalışır; ardından onu yok etmeye girişir.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Tarihî kayıtlar Robespierre'in gerçekten de kurnaz, acımasız ve iktidar hırsıyla hareket eden biri olduğunu gösterir. Danton hakkında bildiklerimizin çoğu ise ikinci el anlatımlara dayanır; çünkü geride çok az yazılı belge bırakmıştır.
Danton hakkındaki görüşler ikiye ayrılır: Kimilerine göre o fırsatçı bir düzenbaz, kimilerine göre ise soylu bir devrim savaşçısıdır. Film ikinci yorumu seçer ve Danton'u daha çok vatansever renklerle resmeder. O dönemin karmaşasını ve korkusunu bütünüyle yakalamak zor olduğundan, izleyiciler filmin bu sempatik tonunu anlayışla karşılayabilir.
Bu Film Neden Önemli?
Tarihî yorum farklarına rağmen bu yapım, en dikkat çekici Fransız İhtilali filmleri arasında yer alır. İzlerken karakterlerin biraz tek boyutlu çizildiğini ve Fransa'nın Terör Döneminin ekranda gördüğünüzden çok daha sert ve kanlı olduğunu aklınızda tutun.
İki Şehrin Hikâyesi - 1935
Film Özeti
Genç bir kadın, Bastille Hapishanesi'nde geçirdiği 18 yılın ardından toparlanması için babasını İngiltere'ye götürür. Yolculuk sırasında, aristokrat Fransız geçmişini reddetmiş genç bir adamla tanışırlar. Ne var ki bu genç adam için işler kötüye gider; amcası, onun vatana ihanetle cezalandırılması için hukukun sert yüzünü devreye sokar.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Bu eser 1958 ve 1980'de yeniden uyarlanmış olsa da hiçbir versiyon bu başyapıta yaklaşamaz. Hikâyenin kendisi kurmaca olduğu için tarihî temsilinden çok, anlatının gücü öne çıkar.
Bu Film Neden Önemli?
Doğrudan Fransız İhtilali'ni anlatmaz; ancak o korkunç döneme dair bilmeniz gereken her şey hikâyenin arka planını oluşturur.
Elveda Kraliçem - 2012
Film Özeti
Fransız monarşisinin son günleri yaşanırken ülke büyük bir kargaşanın içindedir. Kral ve kraliçenin kendi geleceklerini güvence altına almak için çok az zamanı vardır. Buna rağmen kraliçe, hizmetindeki bir kişinin güvende olmasını sağlamak için zaman ayırır. Fransız tarihi ve kültürünü daha rehberli biçimde keşfetmek isterseniz online Fransızca öğretmeni ile çalışabilirsiniz. İstanbul'daysanız İstanbul'da Fransızca dersleri seçeneklerine de göz atabilirsiniz.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Bu film, Fransız İhtilali'nin sıradan insanlar için nasıl hissedilmiş olabileceğine odaklanan az sayıdaki yapımdan biridir. Filmde bir kraliçe vardır; ancak ana karakter o değildir.
Chantal Thomas'nın romanından uyarlanan hikâye, tarihî kayıtlara karşı ciddi ölçüde özgür davranır. Ayrıca odağı kurmaca bir anlatıya kaydırarak izleyiciyi dönemin dehşetinden bir ölçüde uzak tutar.
Bu Film Neden Önemli?
Fransız İhtilali hakkındaki filmlerin çoğu ya kraliyet ailesine ya da devrimcilere odaklanır. Bu yapım ise arada kalan insanları öne çıkarır: güvenlikleri ve geçimleri için monarşiye bağlı olanları.
Kurtların Kardeşliği - 2002
Film Özeti
Fransız İhtilali şatosunun duvarları dışında tüm şiddetiyle sürerken bir Marki anılarını yazar. Bu anılar, 20 yıl önce bir canavarın bölgeye korku saldığı günleri anlatır. İhanet ve dehşetle örülü hikâye, geri dönüşlerle gözler önüne serilir.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
1764-1767 yılları arasında Fransa'nın güney-orta kesimindeki bir bölgeye korku salan Gévaudan Canavarı gerçekten de tarihî kayıtlarda yer alır. Bu efsanenin, hoşnutsuzluğun Fransız İhtilali'ne dönüşmeye başladığı yıllara denk gelmesi, fantastik hikâye için güçlü bir arka plan oluşturur.
Bunun dışında hikâye tamamen kurmacadır. Uzun dövüş sahneleri, dövüş sanatları ve gizli cemiyetler içerir. Yine de özünde güç ve eşitlik mücadelesini anlatır. Fransız İhtilali'nden yaklaşık 20 yıl önce geçmesine rağmen dönemin ruhunu yakalamayı başarır.
Bu Film Neden Önemli?
Listemizdeki önceki film gibi bu hikâye de ne kraliyet ailesini ne de doğrudan devrimcileri merkeze alır. Sıradan insanları ve dinin o dönemde toplum kuralları üzerindeki etkisini anlatır.
Ayrıca klasik tarih filmlerinden oldukça farklıdır. Temelde bir korku filmi olduğu için izleyiciyi gerilim ve aksiyonla yakalar. Hatta bu yapım, hâlâ Fransız sinemasının en iyi korku filmleri arasında sayılır.
Leydi ve Dük - 2001
Film Özeti
Güçlü dostları olan İskoç bir saray mensubu, Fransız İhtilali'nin ardından savrulup gider. Halkın monarşiye karşı ayaklandığı bir dönemde açık sözlü bir kralcıdır. Üst düzey bir aristokratın kaçmasına yardım ederek kendisini tehlikeye atar.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Film, Grace Elliott'ın o dönemde yaşananlara dair anılarını takip eder. Sosyal ilişkileri sayesinde iktidar çevreleriyle bağlantılı olsa da devrimciler monarşiyi kaldırdığında ayrıcalıkları da tehdit altına girer.
Bu Film Neden Önemli?
O döneme Terör denmesinin bir nedeni vardı.
Lucy Russell
Eleştirmenler ve izleyiciler filmin şiddetini rahatsız edici ve aşırı buldu. Bazıları ise bunun kralcı propaganda sayılabileceğini savundu.
Yine de en iyi hikâyeler, bizi düşünmeye ve daha fazla bilgi aramaya yönelten hikâyelerdir. Bu film hem düşündürücü hem de tartışmaya değerdir.
Kızıl Çuha Çiçeği - 1935
Film Özeti
Sir Percy Blakeney, İngiltere'den varlıklı bir baronettir. Eşiyle birlikte, Terör Dönemi'nin hemen öncesindeki Fransa'da yaşar. Kargaşa büyüdükçe ikili bir hayat sürmeye başlar: gündüzleri gösterişli bir saray mensubu, geceleri ise aristokratları kurtarmaya çalışan gizli bir topluluğun üyesidir.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
İki Şehrin Hikâyesi gibi bu eser de müzikal, Britanya televizyon dizisi ve film olarak defalarca uyarlanmıştır. Dickens uyarlamasında olduğu gibi, bu versiyon da hepsinin en iyisi kabul edilir.
Filmin başarılı olduğu noktaların çoğu, sinemanın Altın Çağı'nda yapılmış olmasına bağlanabilir. O dönemde stüdyolar büyük epikler üretmek, otantik dekor ve kostümleri yeniden yaratmak için ciddi bütçeler ve emek harcıyordu. Bunun dışında hikâye, tarihî kayıtlardan oldukça cömert sapmalar yapar.
Bu Film Neden Önemli?
Fransız İhtilali, halkın kendilerini sürekli ezen şişkin aristokrasiden bıkmasıyla ortaya çıktı. Bu isyanın temel nedenleri ekonomik baskı, sınıf eşitsizliği ve Aydınlanma düşüncesinde yatıyordu. Bu yüzden devrimci fikirlere yakın olanlar için o dönemde de bugün de aristokratları kurtarma fikri rahatsız edici gelebilir. Yine de bunun en azından bir kez yaşanmış olabileceğini kabul edebiliriz.
Film tamamen kurmacadır; zenginleri kurtaran bir gizli topluluğun varlığına dair elimizde kanıt yoktur. Fakat bu hikâye yine de ilginç tartışmalara kapı aralar. Bu konu, Fransız İhtilali döneminde olduğu kadar bugün de güncelliğini korur.
Marie Antoinette - 2006
Film Özeti
Saf, çekici ve yalnızca 14 yaşındaki bir kız, başka bir ülkeyle ittifak kurmak için evinden gönderilir. Geleceğin kraliçesi, onu zor durumda bırakmak için kurulan entrikaların hedefi olur. Üstelik rehberlikten yoksun kaldığı için en gösterişli zevklerine kapılır. Bu durum geniş çaplı bir öfkeye ve sonunda kraliyetin çöküşüne katkıda bulunur.
Bu Filmde Doğru ve Yanlış Olanlar
Yönetmen Coppola, Marie Antoinette'e yumuşak ve empatik bir bakışla yaklaşır. Bu perspektif, Fransa'nın son kraliçesine dair güncel tarihsel yorumlarla büyük ölçüde uyumludur.
Filmin en çok eleştirilen yanı, modern unsurları hikâyeye dâhil etmesidir. Coppola'nın amacını anlayabiliriz: kraliçenin cesur ve çağının ötesindeki ruhunu göstermek. Yine de gösterişli elbiseler ve dönem kostümleriyle birlikte Converse ayakkabılar görmek izleyici için sarsıcı olabilir.
Bu Film Neden Önemli?
Bu kraliçenin kötü bir ışık altında görülmesi, Fransız İhtilali'nin sonuçları arasında sayılabilir. Ölümüne giden yolu hazırlayan dedikodular, söylentiler ve asılsız suçlamalar yüzyıllarca varlığını sürdürdü. Artık onun yalnızlığını ve herkesin ondan faydalandığı ama kimsenin ona gerçek anlamda değer vermediği bir dünyadaki yaşamını da düşünmenin zamanı geldi.
Bu filmlerin hepsi bana şunu düşündürüyor:
Yapay zekâ ile özetle
Makaleyi beğendiniz mi? Puanlayın!
Loading...
