İspanyolca fiillere çalışırken kelime dağarcığınızı da geliştirebilirsiniz. Ayrıca farklı bir dili öğrenmek beyninizin daha iyi çalışmasını sağlıyor!

Yabancı dil öğrenmenin zihin için en iyi egzersizlerden biri olduğu söyleniyor. Psikoloji ve dilbilim profesörü Ping Li, altı hafta boyunca bilimsel bir çalışma kapsamında 39 İngilizce konuşan öğrencisine yoğun Çince dersleri verdi: Elde edilen sonuçlara göre yabancı bir dil öğrenmek hem bilişsel yetileri geliştiriyor hem de ilerleyen yaşlarda bilişsel zayıflamayı geciktiriyor.

İspanyolca konuşma pratiğiyle fiilleri öğrenin
Anadili İspanyolca olan biriyle günlük diyaloglar kurarak dilinizi çok daha kolay geliştirebilirsiniz. | Kaynak: Unsplash

İspanyolca Dilindeki Fiillerin Çekimi Nasıl Yapılır?

Her dilin yapısı ve kuralları farklıdır. Şimdi İspanyolcada fiillerin nasıl çekildiğine bakalım.

Ser ve Estar

İspanyolca dilinde "olmak" yani İngilizce "to be" için iki düzensiz fiil kullanılır.

Yani bu fiillerin çekimi belli bir kurala göre yapılmaz ve ünlüler diftonga dönüşür. (Diftong, aynı hecede iki sesli harf bulunduğunda meydana gelir.)

Diftong olan fiillerin çekimi:

  • "i" ve "e" harfleri "ie" olur. (Veya yanılmak anlamına gelen "errar" fiilinde olduğu gibi "ye" olur.)
  • "u" ve "o" harfleri "ue" olur. (Veya koklamak anlamına gelen "hue" fiilinde olduğu gibi "oler" olur)

Ser ve Estar fiillerinden hangisinin kullanılacağına bağlama göre karar verilir. Hatta bu fiiller kendilerinden sonra gelen sıfatın anlamını da değiştirebilirler.

"Ser" değişmeyen, kesin durumlar için ve birini veya bir eşyayı tanımlarken kullanılır.

"Ester" ise aksine geçici durumlarda kullanılır. Sağlık durumunuzu, modunuzu, hislerinizi, nerede olduğunuzu belirtirken kullanabilirsiniz. Ayrıca devam etmekte olan bir eylem için de kullanılabilir.

İspanyolcada "Ben Türk'üm.", "Ben bir kadınım.", "Bu genç bir adam." cümlelerini kurarken hangi fiili kullanırsınız?

"Ser" fiilinin kullanımı:

  • Ben Türk'üm: Soy turco
  • Ben bir kadınım: Soy una mujer
  • Bu genç bir adam: Este hombre es jóven

"Estar" fiilinin kullanımı:

  • Hastaydım: Estaba malo
  • Sana katılıyorum: Estoy de acuerdo contigo
  • Okuyorsun: Estas leyendo

Ser ve Estar fiillerinin sıfatların anlamlarını nasıl değiştirdiğini, hangi durumlarda hangisinin kullanıldığını, öznelere nasıl çekildiğini daha iyi anlamak için online kaynakları da kullanabilirsiniz.

Daha sonra hangi zamanlarda fiillere hangi eklerin geldiğini de öğrenmelisiniz. İspanyolca fiillerin farklı zamanlara göre çekimlerini öğrenebilmek için haftada birkaç gün öğrendiğiniz fiilleri üç kere yazın, üç kere okuyun ve üç kere dinleyin!

İspanya'da İspanyolca fiilleri öğrenmek
İspanyolcanızı geliştirmek için yurtdışında bir dil kursuna ne dersiniz? | Kaynak: Unsplash

Haber Kipi - Indicativo

İspanyolcada geçmiş zaman çok kullanılır. İngilizcedeki "present perfect tense"ten ziyade basit geçmiş zamanın kullanımı daha yaygındır.

İspanyolcada haber kipi yani indicativo ile kullanılan 4 zaman vardır:

  • Geniş zaman (Presente de indicativo)
  • Geçmiş zaman (Preterito Perfecto-Indefinido)
  • Şimdiki zamanın hikâyesi (Imperfecto)
  • Gelecek zaman (Futuro)

Geniş zaman

Bir olayı veya eşyayı tanımlamak, genel bir ifadeden bahsetmek veya gerçeklerden bahsetmek için kullanılır:

  • Ev kırmızı: La casa es roja
  • Sen elma yersin: Comes una manzana
  • Onlar Meksika'da yaşar: Ellos viven a Mexico

En çok kullanılan zaman geniş zamandır. Ayrıca öğrenmesi en kolay zamandır diyebiliriz.

Öncelikle İspanyolcadaki üç fiil grubunu ve aldıkları ekleri öğrenebilirsiniz:

  • -AR ile biten fiiller (andar, hablar, cantar vs.): o, as, a, amos, áis, an,
  • -ER ile biten fiiller (beber, conocer, nacer, comer, tener, coger vs.): o, es, e, emos, éis, en,
  • -IR ile biten fiiller (vivir, conducir, elegir, huir vs.): o, es, e, imos, ís, en.

Daha sonra bu kurallara uymayan düzensiz fiillere çalışmaya başlayabilirsiniz.

Gelecek zaman

Bu zamanı öğrenirken de pek zorlanmayacaksınız. Tek yapmanız gereken fiillerin mastar hâllerinin sonuna özneye göre şu ekleri getirmek: é, ás, á, emos, éis, án.

Tabii bazı fiillerin bu kurallara uymayabileceğini, büyük bir değişikliğe uğrayabileceğini de unutmayın.

İspanyolcada futuro perfecto ise geçmişte meydana gelen bir hipotezi ve gelecekte tamamlanacak olan bir durumu ifade etmek için kullanılır. Örneğin: "Gelecek sene Haziran'da okul bitmiş olacak." cümlesinde futuro perfecto kullanırız.

Bunun için "haber" (to have) yardımcı fiilini kullanırız. Örneğin: Habrás entendido - Senin anlaman gerekirdi.

Şimdiki Zamanın Hikâyesi

Geçmişte şimdiki zamanda meydana gelen bir durumu belirtmek için kullanılır.

Bu zamanda da fiillerin mastar hâline şu ekler getirilir:

  • -AR: aba, abas, aba, ábamos, abais, aban
  • -IR ve -ER: ía, ías, ía, íamos, íais, ían

Şimdiki zamanın hikâyesinde düzensiz üç fiil vardır: "ir", "ser" ve "ver".

Geçmiş zaman

Geçmişte meydana gelen bir durumdan bahsederken kullanılır.

Fiillere gelen ekler şu şekildedir:

  • -AR:  é, aste, ó, amos, asteis, aron
  • -IR ve -ER:  í, iste, ió, imos, isteis, ieron

Bu kurala uymayan 10 fiil sık sık kullanılır: “ dar ”, “ ir ”, “ ser ”, “ estar ”, “ hacer ”, “ poder ”, “ poner ”, “ querer ”, “ tener ” and “ decir ”

Yakın geçmiş zaman

Bu zaman ise "perfecto" dediğimiz zamandır. Günümüzde devam eden veya günümüzle bir bağlantısı bulunan durumlarda kullanılır.

Mesela şu cümleyi inceleyelim:

Dün çok kar yağdı, o yüzden bugün hava çok soğuk.

Ayer, ha nevado mucho, por eso hace frio todavia.

Bu zamanda cümle kurmak için yine "haber" yardımcı fiilini ve ilgili fiilin geçmiş zamana göre çekimini kullanırız.

-mişli geçmiş zaman

Çok önce meydana gelen geçmiş zamanlarda kullanılır. Bunun için "haber" yardımcı fiilinin imperfecto formu ve fiilin geçmiş zamana göre çekimi kullanılır.

"Haber"- imperfecto: había, habías, había, habíamos, habíais, habían

Örnek:

Yüzümü yıkamıştım.

Había lavado la cara. 

Subjuntivo - Dilek Kipi

İspanyolcada subjuntivo kullanımı çok yaygındır: Dilek, istek, koşul, şüphe vs. belirtirken kullanılır.

Bu kipte düzensizliklere çok sık rastlanır. Bu nedenle öğrenmeniz biraz zor olabilir.

Şimdi İspanyolcada dilek kipiyle kullanılan zamanlara göz atalım.

Geniş Zamanda Dilek Kipi

Genel bir kural olarak geniş zamanda dilek kipleri birinci tekil şahıs çekimine göre kullanılır. Fiillerin sonundaki ek özneye göre değişir. Örneğin "tengo", "ben sahibim" demektir ve fiilin bu formu baz alınır. En sondaki -o yerine diğer öznelerin ekleri getirilir:

  • -AR ile biten fiiller: e, es, e, emos, éis, en
  • -IR ve -ER ile biten fiiller: a, as, a, amos, áis, an

Varsayımsal bir ifade kullanılırken de dilek kipi kullanılabilir.

Uyarı! Fiilin birinci tekil şahsa göre çekiminde bir düzensizlik varsa fiilin diğer şahıslara göre çekimlerinde de düzensizlik olacaktır.

Örneğin "koymak" anlamına gelen "poner" birinci tekil şahısta "pongo" olur. Diğer şahıslarda "pong" köküne ekler getirilecektir: ponga, pongas, ponga, pongamos, pongáis, pongan.

Sık kullanılan düzensiz fiilleri öğrenmek için mutlaka bir listesini çıkarmalısınız.

İspanyolca fiil çekimlerini iyice öğrenmek için tekrar yapmak
Tekrar başarıya giden en önemli yoldur! | Kaynak: Unsplash

Imperfect ile Dilek Kipi

Söz konusu durum veya istek geçmişte meydana geldiyse dilek kipini imperfect formda kullanmanız gerekir.

Gelen ekler:

  • -AR ile biten fiiller: 3. çoğul şahıs çekiminin kökü + ara, aras, ara, áramos, arais, aran
  • -ER ve -IR ile biten fiiller: 3. çoğul şahıs çekiminin kökü + iera, ieras, iera, iéramos, ierais, ieran

İspanyolcada konuşma dilinde bile geçmişle alakalı bir durumdan bahsederken dilek kipi kullanılabiliyor:

Bilsen bana söyler miydin? - Si lo superia, me lo diría?

Emir ve Şart Kipi

Bu grup şart ve emir bildiren durumlarda kullanılır.

Şart Kipi

Henüz gerçekleşmeyen veya gerçekleşmeyecek durumlar için kullanılır.

Fiillerin mastar hâllerine "haber" yardımcı fiilinin imperfecto ekleri getirilerek kullanılır: "ía, ías, ía, íamos, íais, ían"

Örnek: Çıkabilsem dünya turuna çıkardım. - Si lo pudiera, daría la vuelta al mundo.

Düzensiz fiilleri şart kipiyle çekmek çok kolaydır çünkü tek yapmanız gereken gelecek zamanın düzensizliklerini alıp son eklerini değiştirmek.

"Caber, decir, haber, hacer, poder, poner, querer, saber, salir, tener, valer, venir" gibi düzensiz fiillerin gelecek zamanda kullanılan düzensiz köklerine şart kipi eklemeniz yeterli olacak.

Emir Kipi

Bu zamandaki düzensizlikler geniş zaman ve dilek kipindeki düzensizliklere çok benzer.

Dikkat: Şahıs zamiri veya dönüşlü zamirler emir kipiyle kullanıldığında zamir fiilden sonra gelir.

Mesela "Bana ver." cümlesi İspanyolcada "Dámelo." olur.

Gelen ekler:

  • -AR ile biten fiiller: kök + a, e, emos, ad, en
  • -ER ile biten fiiller: kök + e, a, amos, ed, an
  • -IR ile biten fiiller: kök+ e, a, amos, id, an

Emir Kipinde Olumsuz

Tabii ki yasak veya izin verilmeyen durumlarda kullanılır.

Geniş zamanda dilek kipiyle olumsuzluk anlamı veren kelimeler kullanılır. Düzensizlikleri de geniş zamanda dilek kipiyle aynıdır.

  • Girme: no entre
  • Gelme: no vengas
  • Şarkı söyleme: no cantéis
  • Yeme: no comas

Emir kipinde olumsuzluk olduğunda zamirler fiilden önce kullanılır.

Örnek: No me lo des. - Onu bana verme.

Evet, artık İspanyolca dilbilgisindeki zamanların temellerini attınız! Artık yapmanız gereken bol bol pratik ve egzersiz yapmak ve öğrendiklerinizi düzenli bir şekilde tekrar etmek. En güzel pratiklerden biri de aklınıza gelen kelimelerle, düzenli ve düzensiz fiillerle cümleler kurmaya çalışmak. Böylece öğrendiklerinizi pekiştirmiş olursunuz.

İspanyolca öğrenmeye başladığınızda önce en sık kullanılan fiillere hâkim olmalısınız. Her gün yavaş yavaş ilerleyerek İspanyolcanızı her çalışmanızda biraz daha geliştirebilirsiniz. Kimse bir gecede yabancı dil öğrenemez. Ama sabırlı ve istikrarlı olursanız kısa bir süre içinde İspanyolcada basit diyaloglar kuracak kadar ilerleyebilirsiniz!

İspanyolca öğretmenine mi ihtiyacınız var?

Makaleyi beğendiniz mi?

5,00/5 - 1 vote(s)
Loading...

Seda

Spor yapmayı, film izlemeyi seven; farklı bir kültürü keşfederken ilk yemeklerini deneyen bir çevirmenim. Yeni bir dil öğrenmekse hobilerim arasında.